Bang Dinh

Ha Huyen Chi

Mau Binh

Xác Mây, Ngục Gỗ

Tạp ghi của Băng Ðình

















Hôm sau, nhận xấp giấy đủ cỡ đủ mầu, dầy đặc mực tím viết thẳng hàng, không ngắt câu lục bát để tiết kiệm giấy. Tên quản giáo nhìn tôi bằng ánh mắt lạ, giọng trầm xuống.
-Anh vừa tuổi tác vừa đau yếu. Tôi muốn chiếu cố. Hẳn anh thừa thông minh... Tôi mượn đọc lại vài đoạn chứ không tịch thu đâu. Ở vùng cao (Việt Bắc) đào đâu ra. Từ nay trở đi anh chăm sóc trong ngoài nhà “Lô”. Nhớ vun tưới, làm cỏ bầu bí và mấy luống rau. Nhớ là phải làm thật tốt.
-Cảm ơn Ban.
Tôi bỗng trở thành “Giáo sư Việt văn”. Thoạt đầu là bình giải điển tích Kiều. Rồi điểm qua các nhân vật. Tới Từ Hải, Quản giáo cãi rằng tên này biết đánh đàn. Tôi phải đem thơ Hoàng Sào ra chứng minh:
Bán kiên cung kiếm bằng thiên túng
Nhất trạo sơn hà tận địa truy.

Nguyễn Du phóng tác thành “Gươm đàn nửa gánh non sông một chèo”. Ðàn này là loại cung đặc biệt. Mũi tên bắn đi có thể thâu về. Chữ đàn này là đàn hồi... Mặt hắn nghệt ra.
-Thế mà tôi cứ tưởng là cây đàn!
Duyên văn nghệ còn đi xa. Quản giáo bắt tôi chỉ cho niêm luật thơ thất ngôn, kỹ thuật lục bát, tự do. Chưa hết.
-Anh phải tuyệt đối giữ bí mật nhé. Anh làm cho tôi một bài thơ, bất cứ loại nào. Nội dung là vì nhiệm vụ tết này tôi không về Hà Nội thăm cô bạn gái được. Anh muốn làm thế nào cũng được mai đưa tôi nhé. Trà với thuốc của tôi anh được dùng thỏai mái.
Hôm sau tôi “nộp bài” cho “học trò”. Ðó là một bài lục bát không ngắn không dài .Bây giờ tôi chỉ còn nhớ được hai câu:
... Dẫu người đầu cuối dòng sông
Như mây với gió đôi lòng đâu xa...

Tất cả những sự kiện trên chỉ là DIỆN. Ðây mới là chính ÐIỂM,là cái tổ con chuồn chuồn! Quản giáo lôi ra một... tập thơ Hà Huyền Chi. Một tập thơ không còn bìa, không tên, không tựa. Chỉ có những bài thơ lính và thơ tình. Mối tình giữa nhà thơ và L.L.Ng. Quản giáo không cho tôi coi mà chỉ dở từng trang, hỏi tôi về L.L.Ng., về một vài câu tối nghĩa mang tính thơ Hà Huyền Chi.
-Các anh ở trong ấy sướng thật!
Ðược dịp, tôi nói về tự do qua tập thơ điển hình trong tay Quản giáo.
-Bây giờ Ðế quốc vẫn dùng thơ anh ta phát thanh về Việt Nam. Chúng còn tung cả báo phản động nữa. Anh biết chuyện này không?
-Chúng tôi tập trung từ năm 1975 đến gi làm sao biết được...
Một hôm Quản giáo “bồi dưỡng” cho tôi một gói xôi đậu phọng và đưa trả cuốn Kiều. Với một giọng khá cảm động gần như thì thầm.
-Anh ráng giữ gìn sức khoẻ...
Tôi cảm ơn và tặng luôn xấp giấy chép tay vì đã được gia đình gửi cho một cuốn Kiều của Trần Trọng Kim. Hôm sau một số chúng tôi chuyển trại vào Thanh Hoá.
Tôi vào Mỹ ngày 24-1-1990.” Bởi chất đắng tiết ra từ đồng tiền xã hội”, nên tôi kiếm việc làm hai tháng sau đó. Tôi dùng những ngày “phi lao động” đọc ngấu nghiến mớ sách báo tiếng Việt ở Hải ngoại. Tái ngộ thơ Hà Huyền Chi cùng những biếm thi dưới bút hiệu
Mậu Binh... Nưả sau thập niên 50, Ðinh Hùng ký tên Thần Ðăng tung ra những vần thơ châm biếm nhằm triệt tiêu huyền thoại Hồ Chí Minh. Từ cha già dân tộc biến thành bịp bợp cáo hồ.” Cụ Hồ” thành “cái giống”. Tới Thơ Kẽm Gai của Mậu Binh thì quả tên tội đồ dân tộc đã hoá thành CỤC ÐỜM LỊCH SỬ cần nhổ ra, khạc ra... Tôi cũng kiếm được vài tập thơ mới của Hà Huyền Chi. Ðiểm nổi bật của nhà thơ lưu vong này là:
Tình yêu quân ngũ
Tình yêu quê hương
Tình yêu đôi lứa
Tâm sự lưu đầy
Tất cả xoáy vào chủ điểm duy nhất: CHỐNG CỘNG! Kẻ thù của chúng ta đã có hành động trơ trẽn nhầy nhụa là in thơ Hà Huyền Chi vào những tuyển tập phát hành ở quốc nội. Cựu Thiếu Tá QLVNCH Ðặng Trí Hoàn tức Hà Huyền Chi tức Mậu Binh đã viết thư ngỏ phản đối việc làm đểu cáng này và xác nhận lập trường bất biến của mình... Chống Cộng tới khuya! Còm cọm chống Cộng một mình, thơ Hà Huyền Chi bỗng chót vót như một trái núi đột khởi giữa thảo nguyên thoả hiệp. Hơn thế nữa như một mộ bia Việt Nam Cộng Hoà ghi đủ tính danh những người đã ngã xuống, hoặc chưa ngã xuống nhưng trong lòng khôn nguôi nỗi hờn vong quốc...


(hinh 4)

Muà hè 1996 thất nghiệp cần tiền. May sao tôi xin được một chân thợ mộc. Có ngày làm tới 10 tiếng, mồ hôi ướt đẫm áo quần. Tổng cộng ngót hai ngàn giờ cúi gằm trên những tấm ván, khi chà láng khi quết sơn. Tuổi ngoài 60 tôi mới gặp Vân. Không phải Vân Muội, nàng thơ của người thơ họ Vũ. Vân chỉ là những đường vân trong phiến gỗ. Với chút vốn Hán Việt còm cõi, tôi hiểu rằng vân là mây. Nên chi vân gỗ cũng như mây trời thiên hình vạn trạng, đậm lạt tùy chỗ. Mây trời phiêu du ướt át, mây gỗ bất động khô khan. Ðúng là xác mây khô liệm trong quan tài gỗ. Dùng danh từ xác, tôi đã mặc nhiên nhân cách hoá mây rồi. Buồn thay lại là những làn mây đã chết. Tưởng tượng, có thể là hoang tưởng xa hơn nữa. Xưa có những nàng tiên phạm tội phải đầy xuống trần gian. Tại sao nay không có những áng mây lỡ vận bị giam vào ngục gỗ? Ðánh mất bầu trời, mây đành ôm mối sầu mây.

“Vuốt đâu xuống đất cánh đâu lên trời”
Cụ Nguyễn Du đã nói thế.Chỉ khi nào ngục gỗ bị mục mây mới thành bụi rơi vào lòng đất, hoặc bị cháy mây mới thành khói bay lên bầu trời. Nhưng khói bụi đâu phải là mây, đâu còn được là mây nữa. Người ta thường rao giảng tình yêu rộng lớn, tôi xin nhắc đến mối sầu dằng dặc của mây, chẳng những trong gỗ mà còn trong đá nữa. Ngắm những đường vân ấy tôi chỉ cảm thấy nó đẹp, thêm chút đắng cay về thân phận. Mây có đủ năm mầu song tôi quả thực chưa thấy ai
đặt bút viết mây vui...

Cũng mùa hè 1996 tôi gặp lại Hà Huyền Chi qua điện thoại viễn liên. Gần bốn chục năm quen biết, tôi gặp tâm sự tôi trong thơ anh. Riêng tôi bỗng thấy gần gụi anh, như cố tránh xa những giao tình bèo bọt biển dâu. Tôi bỏ làm thơ từ năm 1992 vì bất lực với chữ nghĩa. Nay tôi hiểu rằng hồn thơ tôi đã tìm được quán trọ nơi hồn thơ bạn. Một hồn thơ man mác sầu mây.

Tôi không phải là nhà phê bình văn học. Lại càng không muốn làm cậu học sinh viết bài bình luận văn chương. Chỉ mong những thi phẩm hải ngoại của Hà Huyền Chi- Trang đầu tới trang cuối không hề chênh lệch về nghệ thuật cũng như kỹ thuật- được góp mặt trong những thư viện Quốc Tế. Ngõ hầu làm chứng liệu cho người sau tìm hiểu về Việt Nam Cộng Hòa cùng tâm sự não nề của những người bảo vệ đoá hoa bạc mệnh đó.

Sau năm 1945 Mẹ tôi là người đàn bà đau khổ nhất trên trái đất này vì những mất mát, sinh ly, tử biệt. Thơ Kiều đã giúp bà nguôi ngoai chuỗi ngày tàn cô độc, đắng cay. Với tôi, trên đất Mỹ, đọc thơ Hà Huyền Chi để thấy mình bơ vơ, “may mắn” nhưng không hạnh phúc!

Băng Ðình
(14-9-96)