HPH gioi Thieu HHC tai Chicago

Trên Thi Ðàn Việt Nam

Hà Phương Hoài

Hà Huyền Chi tên thật là Ðặng Trí Hoàn, sinh quán Hà Ðông, năm 1935, trưởng thành tại Hà Nội. Một mình vào Nam năm 1954. Xuất thân khóa 14 VBQGVN. 1975 đào thoát qua Hoa Kỳ.

“Hà Huyền Chi được nhắc đến như một tên tuổi lẫy lừng trên thi đàn Việt Nam Hải Ngoại và là một thi sĩ có sức sáng tạo dồi dào nhất hiện nay”.( Nguyệt san Thế Giới Ngày Nay số 137) Ðó là một sự thật không ai có th phủ nhận được. Kể từ tập thơ đầu tay Saut Ðêm, 1963 đến 1998,chỉ trong vòng 35 năm,thi sĩ đã có 16 thi phẩm được trình làng. Ðó cũng là một con số kỷ lục, chưa từng có thi sĩ nào khác đạt tới.

Có thể nói, một tác phẩm được nhắc nhở nhiều nhất trong hơn ba thập niên qua là bài thơ Lệ Ðá được khai sinh cho bài nhạc dương cầm của hạc sĩ Trần Trịnh. Sự khai sinh của bài Lệ Ðá đã gây nhiều bàn cãi, nhất là sau khi người xướng ngôn viên cho một CD nhạc ở hải ngoại chỉ nêu lên tác quyền là của Trần Trịnh. Chốc nữa đây nhà thơ Hà Huyền Chi sẽ có đôi lời về bài Lệ Ðá.

Về phẩm chất thì những người yêu thơ đều công nhận rằng Hà Huyền Chi đã và vẫn bỏ xa chính ông trên các dấu mốc cũ. Hà Huyền Chi, hay Mậu Binh vẫn thanh thản, kiên trì xốc tới sự toàn hảo. Luận về thơ Hà Huyền Chi, chúng tôi xin mượn lời Long Ân như sau:

...” Hà Huyền Chi là người tình lãng mạn cổ điển trong một thế giới thực tế đến sỗ sàng. Hà Huyền Chi là một người lính chiến với một cuộc chiến đã kết thúc, nhưng với rất nhiều băn khoăn không bao giờ kết thúc. Hà Huyền Chi hay Mậu Binh, Tháng Một Buồn hay Thơ Kẽm Gai, những điều tưởng là mâu thuẫn nội tại trong một con người thi sĩ, thực sự chỉ là hợp điểm đồng nhất nơi con người lưu vong, cái tâm còn bừng bừng xúc động như một đám cháy rừng”...( Tuần Báo Việt Nam Mới, số 189 ngày 19-8-1994)

Thêm những nhận định khác của Nguyễn Mạnh Trinh như sau:

...” Với Hà Huyền Chi, thơ là đời sống được phác hoạ lại, của một trái tim thơ không có tuổi già. Có lúc ngôn ngữ thi ca rất trẻ, tưởng như của một chàng trai ở tuổi đôi mươi thanh xuân”...( Tuần Báo Thời Luận tháng 11-20-1994)

Theo chúng tôi, thì 1994 là một dấu mốc đặc biệt của thơ Hà Huyền Chi. Trước thời điểm này, Hà Huyền Chi được biết đến như một nhà thơ mặc áo lính. Hầu hết những bài thơ nổi tiếng của ông đều là loại thơ chiến đấu. Ông chỉ thực sự đi sâu vào thơ tình từ Tháng Một Buồn.Thơ Tình Hà Huyền Chi bỗng nổ lớn như đạn mìn tạo nên những chuỗi âm vang cực kỳ xúc động trong lòng người thưởng ngoạn:

Có em ta có chân dung

Không em, ta có cái không có gì

(Tháng Một Buồn, trang17)

V ới nhau chẳng thể cùng rơi

Bay trên cõi tịnh là đời được chăng?

(TMB, trang 117)

Chọn lựa nào c ũng xoay trong mắt bão

Thấy vực sầu thăm thẳm giữa lòng ta

Xoáy nước điên trong chén rượu quan hà

Ta diện bích nhưng hồn ta thất lạc

(TMB, 151)

... Tim ta em giữ từ khi gặp

Mỗi độ xuân về ngực trống đau.

(Ðồng Thiếp,trang 144)

... Em dìu ta vào mộng

Cũng lén bỏ ta đi

Khăn điều như lưỡi sóng

Chém ngang hồn si mê

Sau những cơn đồng thiếp

Em là ai bây giờ?

Ta âm thầm tưởng tiếc

Cái ta là khi xưa.

(Ðồng Thiếp,trang 54)

... Nắng chết đâm và mưa mắc toi

Lộc non vừa rụng ở tim người

Thề chưa rào miệng đau lòng biển

Em quá giang chi một quãng đời?

Lại xách xe không buồn bã chạy

Ði đâu thì cũng một mình ên

Sớm mai thức giấc cùng lau sậy

Lại dốc vô thường ngả lãng quên...

(Ðồng Thiếp,trang 64,65)

... Sống có gì vui mà cũng ráng

Gìn vàng giữ ngọc chẳng cam tâm

Thử đem đạo nghĩa đi rao bán

Lại điếng lòng trăm mũi thép đâm

Ngày quẫn, rung rinh từng ý hướng

Ðêm tà, ma quỷ ngự tim người

Thèm vô kể một lần rơi xuống

Mười tám tầng hoả ngục em ơi!

(Ðồng Thiếp,trang 136)

Ta không là quỷ là ma

Nhớ em lại thấy lòng tà dấy lên

Ta dù là thánh là tiên

Thương em rồi cũng hại em một lần.

(Ðồng Thiếp,trang 140)

Ơn em con nước tràn bờ

Con sông mất ngủ còn đưa trăng về

Con thuyền say sóng đam mê

Con tim thả nổi từ khi có chàng

(B ão Ð ầy, 24)

Giận chàng, nai giả làm beo

Xé chàng rồi lại khóc theo buồn chàng

Sau cơn thẹn lửa, đau vàng

Muốn quên, muốn giận, lại càng nhớ thêm

(BÐ, 71)

Cánh môi, hay cánh hoa hồng

Son thơm, hay cả cõi lòng thơm hoa

Tóc xanh, xanh mướt giang hà

Áo bay, hay vạt nắng tà dương bay

Hôn em mà đất trời say

Môi không ướp rượu mà ngây ngất hồn

(B Ð, 79)

Phải chăng thi sĩ đã có những mối tình lớn? Không lớn sao được khi 100 bài thơ của thi phẩm Tháng Một Buồn chỉ viết về một nhân dáng? Và ở những thi tập mới như Ðồng Thiếp, Bão Ðầy gồm 100 bài thơ nồng nàn, ray rứt khác hầu như đã dành cho một đối tượng nào đó? Do những nghi vấn này, tôi đã tiếp xúc với thi sĩ Hà Huyền Chi qua viễn thoại. Cũng là chỗ thân tình, nên tôi đặt rất nhiều câu hỏi lan man về những điều làm nên tăm tiếng và tai tiếng của tác giả như sau:

HPH:-Tôi rất mê thơ tình của ông. Dường như nàng thơ nào của ông cũng đẹp?

HHC: -Hình như thế.

HPH: -Sao lại hình như?

HHC:-Bạn biết mà, tình yêu, với thi sĩ, đôi khi chỉ là một nguyên cớ, một yếu tố để đánh động chữ nghĩa. Và cho dù người thơ không đẹp cũng phải đẹp. Phải nõn nà trong thơ. Phải ngây ngất như rượu quý.

HPH:-Ông có thể nói rõ hơn về nhân dáng của nàng thơ trong cuốn Tháng Một Buồn được không?

HHC:-Thực tế là tôi chưa từng gặp mặt nàng. Tôi ngại sẽ tai tiếng nên từng nói với nàng rằng đời này, kiếp này nhất định là tôi sẽ không gặp nàng.

HPH:-Ông chơi bạo quá, dường như trước ông, chưa có thi sĩ nào viết cả trăm bài thơ cho một người tình.— Bão Ðầy có phải là cũng viết cho một người nào khác?

HHC:-Có thể hiểu là như thế. Có thể coi như một nhân dáng trong tưởng tượng. Như thế sẽ đẹp hơn, cho thơ.

HPH:-Nghe nói thơ ông cũng lọt về Sài Gòn khá nhiều, còn len lỏi vào trong những trại cải tạo nữa phải không?

HHC:-Ðúng vậy. Năm trước, ký giả Lô Răng, (Phan Lạc Phúc) từ Úc ghé tôi chơi, có xác nhận điều ấy. V à Băng Ðình nữa . Ðại để là anh em rất cảm kích và lên tinh thần lắm vì chúng ta vẫn còn chưa quên họ. Vẫn còn vững tay bút đả Cộng. Ðám khác, như Nguyễn Ðình Toàn thì kháo nhau rằng Hà Huyền Chi bây giò khá lắm, đã từng khui nổi những chai vang cỡ vài ngàn Dollar như không. (Thực tế thì tôi chỉ có may mắn được đãi ngộ bởi những người mến mộ thơ tôi. Cả Paris cũng phải ghen vì một anh bạn đã khui hai chai rượu gia bảo, trị giá $3,500.00 Dollar để đãi tôi trong một đêm, ở Tháng 4-1987.) Hội Nhà Văn Cộng Sản cũng từng chôm thơ tôi đăng tưới trong các tuyển tập chúng.Tôi đã có thư ngỏ lên án hành vi đạo tặc ấy. Gần đây nhất, Băng Ðình có bài viết rằng chính đương sự đã từng đọc thơ, nghe thơ Hà Huyền Chi từ trong các trại giam ở Việt Bắc.

HPH:-Hà Huyền Chi có phải là bút hiệu đầu tiên của ông không? Bút hiệu này có mang ý nghĩa gì không?

HHC:-Từ năm 1954, tôi lấy bút hiệu Hoài Hương.( Mãi sau này mới phát giác ra là đã trùng tên với một hãng nước mắm.) Khoảng 1956, tôi quyết định đổi bút hiệu khác. Lúc ấy, tôi đổ đốn, đã thầm yêu người chị kết nghĩa. Bà ta chỉ hơn tôi một tuổi và đẹp não nùng.Tôi vốn nhát gái nên chỉ dám thổ lộ ngầm bằng ẩn ngữ: HOÀN YÊU CH Ị .Thêm một tý, bớt một tý, cuối cùng thành chữ Hà Huyền Chi rất ngây thơ vô... số tội đó.Tiếc thay chị tôi đến chết vẫn chưa chịu hiểu ẩn ý đó.

HPH:-Ông có dự phóng gì ở tương lai không?

HHC: -Bạn sài chữ lớn quá chăng? Dự tính thì có. Bước kế, tôi sẽ cho in tiếp hai cuốn thơ nữa. Thực tế thì tôi còn chừng mươi tập thơ khác nằm ngủ trên dàn phóng, chưa kể 2 truyện dài thơ. Thơ tôi chưa mệt, nhưng chắc các bằng hữu tôi cũng phải mệt chứ?

Hà Huyền Chi cũng còn là một nhà văn. Ông đã cho in 8 truyện dài trong thi điểm 1970-1974. Như tôi đã trình bầy ở phần đầu: Những thi tập khác, Một Túi Bình Sinh Một Túi Thơ, Bão Ðầy, Bên Trời Mài Kiếm của Hà Huyền Chi đã thực sự chứng tỏ sức sáng tạo sung mãn về phẩm cũng như lượng. Hà Huyền Chi quả thực là một tên tuổi lớn trên thi đàn Việt Nam. Tôi thành thật tin rằng thi tài của Hà Huyền Chi sẽ được nồng nhiệt đón nhận bởi những người sành điệu. Ông đã nghỉ hưu vào đầu năm 2000, và dùng toàn thời gian để viết sách, đi câu và đi săn. Hỏi là câu gì và săn gì thì chàng đáp: Câu nhân ngư, và săn nai móng đỏ.

Hà Phương Hoài

Thơ:		Hà Huyền Chi
Kỹ Thuật:		Hà Trinh Tiết
Web Design:		Hà Phương Hoài Hoàng Vân

Một Tên Tuổi Lớn

Trên Thi Ðàn Việt Nam