Duyeân nôï vaên chöông:

Haø Huyeàn Chi vôùi thi phaåm  Soùng Ngaàm

Kiều Giang Nguyên

 

 

Dường như tôi có một món nợ tiền kiếp nào đó với anh Hà Huyền Chi thì phải. Tôi biết anh từ khi tôi biết yêu thơ, biết nắn nót chép thơ vào những trang giấy mơ mộng đầu đời. Thế nên tôi “quen” với Hà Huyền Chi từ cái tuổi ô mai nhưng chỉ mới “biết” anh qua đôi ba lần gặp gỡ ở năm kia, năm ngoái. Do một xếp đặt tình cờ của duyên văn nghiệp bút.

 

Tôi viết văn chưa thông mà dám cả gan nhận làm giám khảo (cả nể thì đúng hơn), bên cạnh những Nam tào Bắc đẩu văn chương như Doãn quốc Sĩ, Toàn Phong Nguyễn xuân Vinh... Và tôi biết Hà Huyền Chi trong dịp anh ra mắt sách ở Dallas 1996. Thơ và con người Hà Huyền Chi đều có chỗ dễ thương và dễ ghét khác thường. Thơ nhung gấm và thơ gai góc. Người lịch lãm và người thô nhám mục hạ vô nhân. HHC tăm tiếng, và cũng Hà HHC tai tiếng, như anh từng thú nhận. Thơ đã hay mà lối diễn ngâm còn hào sảng ngất trời.

 

Lũ bạn tôi cũng vậy, đều có chung một nhận xét là đã đọc thơ họ Hà rồi thì không còn muốn đọc thơ ai khác nữa. Ðã nghe anh diễn ngâm một lần thì không còn thích nghe ai khác nữa. Chúng tôi vừa muốn khóc cùng anh trong tâm sự buốt tim não lòng như:

 

“Lấy thân làm vọng đăng đài

Giúp cho con cháu nhớ hoài thù xưa

Thiếu quê, đời bỗng dưng thừa

Hồn ta trái héo từng giờ buồn lay”

(Ðời Bỗng Dưng Thừa)

 

Hào khí như:

 

“Vào đời thép cứng vừa trui

Mũi tên Tự Thắng xé trời ngạo bay

Giữa đời cung gẫy trên tay

Lệ đào chẩy suối tháng ngày bại vong

Cuối đời dở dại dở ngông

Mãi đem vỏ ốc nhốt lòng đại dương”

(Ðời Bỗng Dưng Thừa)

 

Mê đắm như:

 

“Thắp điếu thuốc cho thơm chiều lưu xứ

Cười vô ưu bên vực thẳm đam mê

Giấu trong ngực vệt son nồng ngái ngủ

Dù mai sau tình hơ hải chia lìa”

(Một Túi Bình Sinh Một Túi Thơ)

 

Ngang tàng như:

 

“Ta giấu trong hồn một nhánh sông

Khởi từ vô thỉ đến vô chung

Những thân củi mục, thuyền không đáy

Chẳng thể cùng ta chảy một dòng”

(Một Túi Bình Sinh Một Túi Thơ)

 

Hào cảm như:

 

“Kình ngư sẻ thịt phơi đầy chợ

Hải điểu nhồi bông đứng ngậm ngùi

Gươm báu ích gì trên ngựa gỗ

Cung dâu mọt gặm cỏ bồng ơi!”

(Thơ Trong Da Ngựa)

 

Ðang rướm lệ cảm hoài với tác giả trong nỗi đau xót ngậm ngùi nước mất tan nhà, với chuỗi ngày lang thang lưu xứ thế ấy, chúng tôi đã đỏ mặt muốn bỏ về ngay khi anh sống sượng tạt ra những lời thơ khinh mạn khác thường:

 

“Ngừng xe tiểu đại ven rừng

Mắt cây đẫm lệ rưng rưng ơn trời

Kể từ sau cuộc đổi đời

Thế gian này đáng cho tôi đái vào”

(Thơ Trong Da Ngựa)

 

Ðành rằng chất thơ thô xảm ấy cũng rất hay, rất thấm, rất Hà Huyền Chi trong cách thậm tả. Nhưng nó ngông quá, và nó không mấy nhã với đám khán thính giả nữ lưu như chúng tôi. Dường như ngoài Hà Huyền Chi chưa ai dám lộng ngôn, bạo miệng thế đó. Ðành rằng thi sĩ có quyền ngông ngạo sống ngoài quy luật đời thường, chỉ là anh đã có vẻ như khiếm nhã khi ngâm diễn nó không đúng chỗ và không đúng lúc mà thôi. Tính anh thẳng thắn, bộc trực và biết lắng nghe những lời khen chê. Anh thử nghiệm một đôi lần nữa rồi hứa là sẽ không phơi trải những vần thơ gai góc ấy bên ngoài vòng thân hữu.

 

Phải nói là tôi rất mê thơ Hà Huyền Chi, bằng chứng là tôi còn lưu giữ được một số bài thất tung, không có trong thi liệu của riêng anh. Cũng vì cái tật khoe của này đã làm khổ tôi không ít. Anh đã nhờ tôi góp ý, góp tay trong việc tuyển chọn, trình bày các thi tập dự in như: Bên Trời Mài Kiếm, thơ song ngữ Việt Anh, Bão Ðầy, thơ tình. Và thi tập mới nhất đang hoàn chỉnh là Sóng Ngầm, thơ tình.

 

Ở đây, tôi xin được nói riêng về 100 bài thơ Sóng Ngầm, thi tập mới nhất, và nóng nhất này. Ngã rẽ tình cảm của Hà Huyền Chi được khởi đi từ Bão Ðầy và Sóng Ngầm. Sự khẳng định đã rõ ràng đến không thể rõ hơn cho những manh nha ngộ nhận, vơ vào:

 

“Sông ở lòng anh, sóng ở em

Vỗ chi những gợn đắng hờn ghen

Bọt bèo, rơm rác trong đời cũ

Rồi sẽ chìm sâu ở đáy phèn”

(Bão Ðầy)

 

Ngã rẽ tình cảm ấy cũng được bầy tỏ rõ nét ở bài tựa Sóng Ngầm:

 

“Yêu dấu,

Ta vốn có hằng hà những điều bất ưng trong đời sống, đời tình. Những chọn lựa vội vàng theo cảm tính nhất thời, mù lạc. Những trễ tầu vô duyên. Những tấm vé số phỉnh gạt. Và cũng hằng hà những ước ao bất toại.

...

Vẫn còn đó những cơn Sóng Ngầm đã làm ta thảng thốt trong khám phá chính mình. Hạnh phúc đong đưa phơi phới. Tình yêu dồn đẩy hụt hơi. Những mê đắm cuốn xoáy và hờn ghen chóng mặt.

...

Ta hào sảng cho đi tất cả: “Muốn cho cả cái ta không có”. Cũng ta bần tiện so đo, soi ngắm từng chữ, từng lời: “Ước gì mảnh thiếu ta tìm. Vẫn trong tay nhớ tay quên em cầm”.

...

Ta nhiều lần dồn đẩy người tình tới chân tường, mé vực. Và nhờ những may mắn lạ lùng khiến ta bàng hoàng chợt tỉnh để níu lại vào phút cuối. Nếu không, sự chọn lựa ta khi ấy chỉ là lao theo, để được rơi cùng. Bởi không còn hạnh phúc nào khác hơn là những cơn sóng ngầm đã có. Với nhau.

(Jun 10, 1997)

Hà Huyền Chi

 

Người yêu thơ Hà Huyền Chi chợt nhói tim khi đọc thi phẩm Ðồng Thiếp cõi thơ tình nồng và tình phụ thật xót đắng của anh. Tưởng như tình yêu sẽ xanh cỏ, và tình hận sẽ đào thêm những nấm mồ tuyệt vọng não nề. Rất may, anh đã tìm được cho mình một ngã rẽ, một bóng dáng thơ kiều mị khác thường. Chỉ trong vòng hơn một năm, Hà Huyền Chi đã hoàn tất 200 bài thơ cho thi tập Bão Ðầy và Sóng Ngầm. Cũng đã phân nửa tập mới khác mang tên “Từ Ðộ Yêu Người”.

 

Qua sức sáng tạo sung mãn khủng khiếp ấy, người đọc đã từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác về cấu trúc, hình tượng, diễn cảm vô cùng trẻ trung, độc đáo trong thơ. Hãy nghe Nguyên Nhi nói về thi phẩm Bão Ðầy:

 

...“ Thế đấy, Hà Huyền Chi khép lại cuộc tình. Thế đấy, Bão Ðầy thành tặng phẩm dâng người. Bão Ðầy sẽ phù trầm phần mệnh riêng tư, bỏ mặc kẻ làm thơ nằm đau khánh kiệt. Bão Ðầy còn gây mê chừng nào người đọc còn soi thấy mình trong đó. Ta thấy ta lang thang vất vưởng giữa Bão Ðầy”...

“...Mỗi tập thơ ấn chứng một cuộc tình. Hà Huyền Chi đang vô vọng hoàn thành chuỗi tình ca bất tuyệt đời anh. Trong bâng khuâng của bài Ðóng Tập ta lại thấy mơ hồ một mắt bão tượng hình. Cái ngột ngạt bất tri trước giờ khai sinh cơn bão mới.

 

Không sao! Ta không chờ đợi sự chung thủy đời thường ở kẻ làm thơ. Hắn yêu cái đẹp tận mỹ. Hắn tự cưu mang cái sứ mệnh nghiệt ngã nhất là truy tầm và tôn xưng cái đẹp. Biết sao khi cái đẹp hôm qua bây giờ đã phơi trải một dung vẻ bất toàn?”...

(Hà Huyền Chi: Kẻ bên trời gọi bão. Nguyên Nhi đọc Bão Ðầy. Việt Nam Weekly News Dallas 1997)

 

Bão Ðầy đã đang chờ lên khuôn chuẩn bị ấn hành. Bây giờ xin trở lại với 100 bài thơ mới ở Sóng Ngầm. Theo đám bằng hữu của tôi, thì thi tập Sóng Ngầm có phần vượt trội hơn những tập thơ tình trước đây của anh. Ngôn ngữ thơ của anh trẻ trung hơn, mới hơn, đúng như nhận xét của chính Hà Huyền Chi: “Trái tim thơ mãi không già, bởi tình yêu vốn không tuổi, và nỗi buồn ta dường vẫn trẻ măng.”

...

“Cười em lanh miệng đòi xin lỗi

Cười ta đánh rơi cơn bất bình

Cười quân gây hấn chưa đền tội

Còn thuyết hồn nhiên đạo đức kinh

Khói súng thơm lừng như khói pháo

Bẽn lẽn nhìn nhau cười mím chi

Trên ngai hạnh phúc vua khờ khạo

Vá lại long bào thưởng ái phi.”

(Ái phi)

...

“Anh không là gì cả

Lại tàng tàng, điên điên

Những ai thèm ném đá

Hãy xếp hàng sau em.”

(Anh không là gì cả)

 

“Cội phiền ẩn giữa tâm hoa

Xin đừng vì lỗi lầm ta thêm phiền

Hóa thân từ kiếp sâu hèn

“Tiền thân Trang Tử, bạn hiền Sở Khanh.”

(Bạn hiền)

...

“Chàng không thi cũng trượt

Có em mà như không

Ngậm ngùi na tổ quốc

Suốt nửa đời lưu vong.”

(Bến Phong Kiều nhớ em)

...

“Nha Trang từ độ nước xa người

Ngọn hải đăng xưa khuất bóng rồi

Mà vẫn, mà sao lòng mãi nhớ

Một vầng nguyệt bạch ướt đêm vơi

Thì ra hồn vẫn mênh mang sóng

Mái tóc thùy dương quất xuống đời

Dù chẳng, dù chưa chung gối mộng

Chín tầng cổ tháp bỏng tim người.”

(Bến Tầm Dương)

...

“Say em đời cũng thê lương

Kể như chết đến trọng thương bao lần

Môi ghen có lửa cháy ngầm

Lời hoa bẫy xập, hương trầm khói cay

Trong tay còn dọa buông tay

Bồ đào mỹ tửu tên bay mù trời.”

(Bồ đào mỹ tửu)

 

Trong một buổi ra mắt thơ Hà Huyền Chi tại Houston 1996, diễn giả Thiện Nhân - Nguyễn Khánh Do đã chứng nghiệm trước cử tọa nhận xét của ông ta về những tập thơ Hà Huyền Chi đại ý như sau:

 

“Với những tác giả khác thì lâu lâu chúng ta mới bắt gặp được vài câu, vài đoạn, vài bài thơ hay trong suốt thi phẩm của họ. Riêng với Hà Huyền Chi thì hầu như trang nào, bài nào cũng có những vần thơ tuyệt sắc.”

 

Và Thiện Nhân-Nguyễn Khánh Do, một bỉnh bút vốn khó tính và trân trọng với chữ nghĩa, đã lật đại một số trang trong hai thi tập Ðồng Thiếp và Một Túi Bình Sinh Một Túi Thơ để đọc lên những lời thơ mà ông cho là tuyệt tác ấy như một minh chứng hùng hồn nhất về thi tài của họ Hà.

 

Thiện Nhân - Nguyễn Khánh Do đã cho một nhận xét thật đúng về cái ưu điểm của thơ Hà Huyền Chi. Kiều Giang Nguyên cũng từng rất hài lòng với cách thử nghiệm ấy. Và bây giờ xin mời quý bạn yêu thơ hãy cùng tìm vào Sóng Ngầm bằng những bước chân tình cờ thế đó:

...

“Em cho mê đắm lạ lùng

Xôn xao ý biển lời sông giao hòa

Sàn nghiêng, bão nổi, đêm già

Trong em lửa nghiệt, trong ta sóng cuồng”...

(Em cho hạnh phúc bất ngờ)

 

“Sóng em gợn tách trà chàng

Ngỡ cơn bão biển cuốn ngang đời tình

Sôi giây viễn thoại bất bình

Rừng thư cay đắng khi mình cả ghen

Sóng chàng gợn tách trà em

Cơn mưa tháng hạ ướt mèm lại khô

Nên chi em đợi, em chờ

Chàng chưa muốn giận cững vờ giận đây.”

(Gợn sóng)

...

Chiếc hôn vội vã chiều ly biệt

Rắn xiết vai người, rắn xiết lưng

Ðánh động trong nhau trời luyến tiếc

Những lần bão nổi, những mưa đông

Ðá hối quỳ bên lũng nhớ hồng

Gục đầu thầm thỉ nỗi buồn sông

Chưa xa đã tấy hồn thương tích

Nhắp ở trong nhau giọt lệ nồng

....

Con tàu bịn rịn khi rời bến

Hơi máy gào theo giọng não nùng

Gắng không ngảnh lại tìm nhau nữa

Dấu nụ buồn tươi trong mắt trong

Tấm vé tầu kia toan xé bỏ

Xé toang đờợi cũ thả xuôi dòng.”

(Lửa rừng)

...

“Hai đứa hai nơi, một khối buồn

Vàng ròng thử mãi cũng tang thương

Nếu như có thể quay lưng lại

Thì đã trăm lần hỉ hả buông ”...

(Một tiếng yêu thôi)

...

“Từ đó hồn em đui mù lý trí

Xác vỡ máu oan khiên

Em thảng thốt cuốn theo cơn hồng thủy

Trọn kiếp này rồi chẳng phút nào yên

Anh ở đâu trong cơn sóng nhớ

Bây giờ và mai sau

Xin bảo trọng, đừng tiêu hoang vận số

Giữ giùm em từng vốn liếng thương đau.”

(Sóng nhớ)

...

Xua đám mù sương đâu phải dễ

Cần nhiều thành ý thiện tâm hơn

Nhường nhau vài bước còn không thể

Thề thốt chi sông cạn đá mòn?

Ðôi khi bùn đất thành ông Bụt

Và phấn son kia cũng đất bùn

Ðã lòng thương nhớ nhau từng phút

Chẳng thể tin nhau nghĩ cũng buồn.”

(Thề thốt chi sông cạn đá mòn)

 

“Thu anh đỏ rực tim nàng

Thu em lá nhớ chín vàng lòng anh

Thôi đừng nghĩ quẩn bàn quanh

Một mùa thu ấy đã thành thiên thu.”

(Thiên thu)

 

“Ðừng tra vấn những mảnh tình xưa cũ

Buồn vui thì cũng tro than

Hãy trân quý những gì em nắm giữ

Vì em ơi, hoa cúc nở, cúc tàn.”...

(Tra Vấn)

 

Bây giờ Kiều Giang Nguyên xin mời các bạn yêu thơ Hà Huyền Chi tự làm cuộc thử nghiệm văn chương. Cứ lật đại bất cứ trang thơ nào của Hà Huyền Chi, bạn sẽ tìm thấy thật dễ dàng những câu thơ tuyệt tác thế đó.

 

Kiều Giang Nguyên

Hoa Kỳ, tháng 12 1997

 

(Lời Tác Giả: So’ng Ngầm đã được cải biên, và sẽ chi’nh thư’c ra mă‘t khoảng trung tuần tha’ng 9, 2003 do ThuvienVietnam â’n hành. ).

 

 

Thơ:		Hà Huyền Chi
Kỹ Thuật:		Hà Trinh Tiết
Web Design:		Hà Phương Hoài Hoàng Vân

 

Thư từ liên lạc hahuyenchi@aol.com
Copyright © 2003 Hà Huyền Chi
Last modified: August 14, 2005