|
| |
- &
VNI
 
- Thơ Tình Yêu, Tình Nước:
-
- Thơ là gì? Chúng
ta đã có cả ngàn định nghĩa khác nhau
về thơ. Có người nói thơ là tinh mật
của ngôn ngữ, là đỉnh cao của văn chương,
là ma túy của cơn say lãng mạn, là bùa phép của
chữ nghĩa, là đồng thiếp của đam mê,
là viển vông của mơ mộng phù phiếm. Thêm
hoặc bớt đi vài định nghĩa đều
vô hại. Có thời, thi sĩ được ngưỡng
mộ tôn vinh như thần thánh. Có thời, người
ta choàng hoa cho thi sĩ và đuổi hắn ra khỏi
thành phố. Dù được tôn vinh hay bị xua đuổi,
thi sĩ vẫn làm thơ. Như bông hoa tới kỳ
phải nở. Như con sâu hóa bướm nhởn nhơ.
Như con chim hát cho thông cổ. Như con tằm rút
ruột nhả tơ.
- Thơ Tình Yêu
-
- Ở đây, chúng tôi
xin được nói đến, mở ra, hai thể
loại: Thơ tình yêu, và thơ tình nước.
Một cái ở hằng cửu. Cái kia chỉ một
thời.
- Tuy nói là hai thể
loại khác nhau, nhưng không dễ gì chúng ta phân
loại được Bởi trong thơ tình yêu đôi
khi cũng mênh mang tình nước, và trong thơ tình nước
vẫn có đằm thắm tình yêu.
-
- Như trường phái
ngâm vịnh, thù tạc, thơ chỉ bắt hứng
từ những cảnh trí phong hoa tuyết nguyệt. Sau
hũ lớn, cút nhỏ, sau chén bác chén tôi. Thơ
cất cánh từ những giao thoa giữa tâm người,
và sơn, và thủy. Thơ khề khà bốc lên
từ hơi men. Sau chén chú, chén anh...
-
- Thơ tình yêu hiển
nhiên cũng phải bắt nguồn từ một đối
tượng. Từ một ánh mắt, nụ cười,
đã khiến cho thơ trôi, thơ chìm. Thơ thăng
hoa, và thơ tự ải. Ðối tượng thường
khi là thật, nhưng ngẫu hứng có thể giả
tưởng, thậm xưng. Từ đó ta mơ màng
đồng thiếp. Ta hy vọng và ta tuyệt vọng
với người, qua thơ, bằng thơ. Là chân hay
giả còn tùy vào cơ duyên của mỗi thi sĩ.
“Vân tưởng y thường, hoa tưởng dung”,
Lý Bạch đấy, khi phóng bút tán dương nàng Dương
Quý Phi của Ðường Minh Hoàng thế đấy. (Trông
mây mà ngỡ áo nàng/ Ngắm hoa tưởng đến
dung nhan diễm kiều/ HHC)
-
- Dĩ nhiên không ai
cấm thi khách tưởng tượng khi sáng tác. Nhưng
thi khách không nên, không thể tự tiện gán ghép, gây
ngộ nhận với độc giả với người
đối tượng dù được minh danh, hay ám
thị.)
- Trên căn bản
ấy, thơ tình của tôi được hình thành,
ghi nhận, như những kỷ niệm quý hiếm
để cám ơn người, và cũng để cám
ơn đời Những người đối tượng
trong thơ tôi, dù đôi khi đã minh danh, hay chỉ
bằng một tiếng em, tiếng nàng, xin được
coi như là những nhân vật giả tưởng, tá
hình.
- Sau đây là phần
trích dẫn một vài nét khai phóng trong thơ tình yêu
của tôi. Em là cái gì? Và dưới mắt em, tôi
lại là cái gì chứ? Có em ta có chân dung
- Không em ta có cái không có
gì...
- (Tháng Một Buồn,
HHC)
-
- Ta thánh thiện và ta
quân tử với em. Ta hứa với em đủ điều,
nhưng tận cùng của nỗi đam mê bốc
lửa, ta vẫn chỉ là ta với ước ao
chiếm đoạt:
- Ta không là quỷ là ma
- Nhớ em cũng
thấy lòng tà dấy lên
- Ta dù là thánh là tiên
- Thương em rồi
cũng hại em một lần. (Ðồng thiếp, HHC)
-
- Ở một cuộc tình
không ngõ thoát, ta chấp nhận thương đau, ta
vinh danh bẽ bàng:
- Ta đội sao đạp
bóng
- Trồng đôi cây
bẽ bàng
- Ðể mai sau mắc võng
- Ru mối sầu
đăng quang. (Tháng Một Buồn, HHC)
-
- Những đêm mưa
buồn Tây Bắc, ta nhớ em thê thảm. Ta tần
ngần lôi hình em ra ngắm. Và ta lén lén hôn vụng môi
em:
- Ngắm hoài một nét
môi cong
- Có là ông Bụt cũng
lòng ngẩn ngơ. (Ðồng Thiếp, HHC)
-
- Em lãng mạn đến
với ta như một cuộc rong chơi, nhưng đã
khiến hồn ta giao động. Như nhã nhạc
dặt dìu từ cây đàn hoang phế. Em đến
rồi đi, nhưng còn mãi nơi ta mối cảm hoài:
- Khách lạ bỏ
đi, vệt son ở lại
- Trên môi khô nhăn, trên
trán gợn sầu
- Từ đó lòng ta
với đàn ngây dại
- Ðàn nhớ tay người,
người nhớ hơi nhau. (Tháng Một Buồn, HHC)
-
- Cuồng nhiệt, không
là nét đặc trưng chỉ có ở lớp trẻ.
Tuổi già có đam mê bỏng cháy của tuổi già.
Bởi trái tim vốn không tuổi:
- Ta vướng đam mê,
vấp nhiệt cuồng
- Muốn cùng trên chót
đỉnh yêu đương
- Muốn cho cả cái
ta không có
- Nên khổ trường
giang, nhớ núi non. (Tháng Một Buồn, HHC)
-
- Chiếc huy chương
nào cũng có mặt trái, phẳng và vô nghĩa. Tình yêu
cũng vậy, có những hoa tươi và trái héo
khiến lòng ta te tua:
- Em ngọt lừ tinh
mật
- Cũng chua lè dấm
thanh
- Em là ma, là Phật
- Ðang vầy vọc
hồn anh. (Tháng Một Buồn, HHC)
-
- Ta thánh thiện và ta
phàm tục trong tình yêu. Không hề gì, nếu như ta
đã biết yêu người với cả tấm lòng.
Và ta sẵn sàng chấp nhận mọi hệ lụy:
- Ta vẫn tu nhưng
chẳng cạo đầu
- Khi chay, khi mặn có
sao đâu
- Tim ta em giữ từ
khi gặp
- Mỗi độ xuân
về ngực trống đau. (Ðồng Thiếp, HHC)
-
- Ta yêu đã đủ
chưa? Ta nói đã đủ chưa, về tình yêu,
với ngôn ngữ thi ca? Ta hạnh phúc với cam và
khổ, với ngọt và đắng. Và đôi khi ta
ngỡ ngàng nhận ra. Thế vẫn còn chưa đủ:
- Một chữ yêu thôi,
nói chẳng cùng
- Bao nhiêu cam khổ,
một đời chung
- Em ơi hạnh phúc
khi hoa nở
- Hạnh phúc còn trong
vị đắng lung. (Tháng Một Buồn, HHC)
-
- Ở thi tập Tháng
Một Buồn là 100 bài thơ được viết
ra trong 120 ngày, bằng thứ tình yêu giông bão. Thơ
viết bằng trái tim nổi loạn, nhưng thuần
khiết. Thánh thiện , nhưng hoang đàng. Như
một ấn chứng tình yêu và dấu tích của tác
giả với cùng người đối tượng.
-
- Ở Ðồng
Thiếp, là 100 bài thơ tình hận, trái đắng.
Về cái mặt trái của tấm huy chương dành
cho tình yêu. Những nhát chém vô hình. Những vết thương
trí mạng. Những quay lưng, giả trá phũ phàng
khiến đau lòng chữ nghĩa, khiến bút mực
bẽ bàng.
- Và giông bão đằm
thắm, sẽ chỉ thực sự tìm thấy ở
100 bài thơ tươm mật, trong thi phẩm Bão Ðầy
Những khát khao bỏng cháy trong nghịch cảnh.
Những ước muốn dị hình, mãi chỉ là
ước ao:
- “Anh thèm là chiếc
nhẫn
- Trói em vào đời
riêng
- Anh thèm cơn lú
lẫn
- Quên cuộc đời,
trừ em. (Bão Ðầy, HHC)
-
- Tôi bất chợt
gặp lại cô bé khờ khạo ngày xưa với
những nét kiều mị bây giờ:
- “Mắt nàng soi
thấu tim ta
- Cánh môi kiều mị,
cánh hoa truy hồn
- Ngực đầy,
cổ lọ, vai thuôn
- Vòng tay bạch lạp,
vòng ôm hải hà
-
- Thật gần, nàng cũng
thật xa
- Vuông khăn nhốt gió,
nhốt ta bão đầy.”
- (Bão đầy, HHC)
-
- Ðằng sau cái lung linh
rực rỡ của bảy sắc cầu vồng kia là
những đám mây phiền muộn dự báo tai
ương sẽ tới, phải tới:
- “Không em đã đủ
bão bùng
- Có em đời
lại trùng trùng ương oan”
- (Bão Ðầy, HHC)
-
- Bài thơ ngắn sau
đây đã đủ nói hết cuộc tình dài
từ thuỷ đến chung. Từ cái khởi đầu
ngờ nghệch của chàng trai mới lớn đến
cái thống hối một đời:
- “Em xanh lắt lẻo
tầm tay
- Anh chê em nhí, em gầy,
em hoi
- Sau vài tháng hạnh, năm
vui
- Em xinh như mộng,
em cười như hoa
-
- Nhưng là hoa của...
người ta
- Ngàn thu thống
hối cũng ra lề đời. (Bão Ðầy, HHC)
-
- Kể như mắt bão
đã khởi đi từ những thống hối, oan
ương thế đó. Tình còn lại cho nhau những
hạnh phúc đắng và men sầu. Nàng vẫn còn
đầy nét hồn nhiên thơ dại, nhưng chàng
đã gai góc cùng mình:
- “Một em đôn
hậu thật thà
- Một anh quỷ quái
tinh ma đến điều
- Văn chương
mạt nghệ, đời chiều
- Mà xem tai tiếng hơn
nhiều tiếng tăm.)
- (Bão Ðầy, HHC)
-
- Và thế đó, Bão
Ðầy được hình thành, 100 bài thơ là 100 mũi
nhọn nhói buốt tim người. Ở lúc vui khi
buồn, lúc gần, khi xa. Kẻ cho và người
nhận đều hào sảng như nhau. Nhưng luôn
trong cương giới đời thường. Luôn là
một dấu hỏi bi thương giữa dòng mê
đắm:
- “Bây giờ em hối
hận chưa? Gặp hay không gặp cũng thừa
nghiệt oan”
- (Bão Ðầy, HHC)
-
- Và sự nổi
loạn của đam mê cao độ, với chữ nghĩa
diễm tình không dừng la.i ở đấy. Nó
tiếp nối, cùng khắp trong các thi phẩm đã hoàn
chỉnh có hay chưa đặt tên như: Sóng Ngầm,
Ðá Biết Tuổi Vàng, Người Mãi Nhớ Người...
vân vân...
-
- Hầu như mỗi
ngày tôi đều có những thời khắc riêng dành
cho thơ. Vào lúc quá độ, tôi từng viết
bảy bài thơ trong một ngày. Ðiều đáng lưu
ý là từ cuốn Bão Ðầy, thơ được
viết riêng cho một nhân dáng mới, và đã ở
bài thứ 504. Con số sẽ không dừng lại
ở đó. Tôi sẽ vượt qua, đi tới không
ngừng. Tôi tiếp tục chạy thì đúng hơn.
Dù chẳng đuổi ai, và cũng không thấy ai
đuổi mình.
- Thật cám ơn
những thi khách đã dành cho thơ tôi một vị
thế ưu ái khác thường Tôi cũng không
phiền hà gì những người không thích thơ tôi.
Có sao đâu, bởi mỗi người một ý.
Bởi dẫu được yêu mến, hay bị ghét
bỏ, tôi vẫn phải tiếp tục làm thơ.
Phải làm thơ như một cái nghiệp sẵn dành.
- Thơ Tình Nước:
-
- Thuở vào đời,
tôi làm thơ để ca ngợi tình yêu. Thơ
phấn son, và thơ hoa bướm. Thuở vào lính, tôi
làm thơ ca ngợi chiến công, vinh danh cuộc
chiến diệt thù giữ nước. Thơ có hoa cài
mũi súng, đêm trăng hỏa châu, và mưa pháo
xuống đồn. Thuở lưu đầy, tôi làm thơ
giữ lửa nuôi hờn. Có thơ nằm gai nếm
mật, thơ nhớ nước thương nòi, thơ
bọc trong da ngựa. Thơ chảy máu trong từng ý
nghĩ tự thân. Thơ tình nước, hay thơ
chiến đấu của tôi cũng cuồng nhiệt
và nổi loạn không kém. Cái khó là tránh được
trong thơ những ngôn từ sáo rỗng, ước
lệ, những ngôn từ khẩu hiệu và cả
tiếng va chạm của gươm đao:
-
- Thiếu quê đời
bỗng dưng thừa
- Hồn ta trái héo
từng giờ buồn lay
- (Ðời Bỗng Dưng
Thừa, HHC)
-
- Giưã Thơ Tình Yêu
và Thơ Tình Nươc hầu như không có một
ranh giới nào cho hai thể loại này. Chỉ là
một cách gọi. Bởi trong Thơ Tình yêu cũng
đôi khi thắm thiết tình nước, và Thơ Tình
Nước cũng nồng nàn tình yêu.
-
- Thơ Tình Nước
thực ra không kén chọn đề tài cho lắm.
Cỏ cây, muông thú đều có thể dự phần.
Chỉ khó ở góc nhìn và cách nhìn. Như khi chụp
một tấm ảnh, bố cục sắm một vai trò
quan trọng không kém đề tài. Người ảnh
như người thơ, cần làm nổi bật
chủ đề. Vì thế, thơ cần được
đào sâu hơn ở lối viết, lối nghĩ. (Như
đôi khi phải từ trong tấm ảnh chụp ra.)
-
- Thơ ta mật ướp
từng dòng
- Giấu thiên thu
hận vào trong điệu vần
- Thơ ta thương tích
trăm lần
- Mật hay rượu
ướp cũng ngần ấy đau. (Thơ Trong Da
Ngựa, HHC)
-
- Người làm thơ
tình nước, nhìn cảnh, nhìn đời, bằng tâm
thức riêng của nỗi sầu muộn không đáy.
Xin hãy nghe tâm cảnh người lưu xứ ở lúc
xuân phân:
-
- Xác hoa lắt lẻo cành
non
- Tưởng đâu cánh
bướm chập chờn muốn bay
- Ta còn đủ cả
chân tay
- Tưởng đâu
suốt cuộc đời này phế nhân. (Thơ Trong
Da Ngựa, HHC)
-
- Dăm hạt sương
sớm trên đầu cành hạ chí đã lấp lánh
trong thơ sầu, khiến trời đất buồn lây:
-
- Cành khô ngậm
hạt sương mai
- Tưởng đâu
hạt nhựa chảy ngoài cơn đau
- Gốc đời
đã bứng từ lâu
- Phiến rêu hồi tưởng
xanh mầu sơn lâm
- Hạt sương lóng
lánh khi gần
- Mới hay hạt
lệ mang tâm sự trời. (Thơ Trong Da Ngựa, HHC)
-
- Vào thu, khi băng ngang
những khu rừng lá vàng ươm, rừng cây phong lá
đỏ rực, ta bỗng trạnh lòng nhớ quê,
nhớ thù:
-
- Lửa hờn thắp
đỏ rừng thu
- Ðỏ trong gân máu
hoang vu lỡ thời
- Ðỏ trong tâm
thức vàng mười
- Quốc thù chưa báo,
làm người được sao? (Thơ Trong Da
Ngựa, HHC)
-
- Hoặc đôi lúc bi
phẫn hơn:
-
- Ôm tay bánh, ôm nỗi
buồn viễn xứ
- Rừng vàng thu, ngày
hai buổi đi qua
- Ta đôi lúc muốn
trở thành dã thú
- Quên một lần
cuống rốn rụng quê nhà. (Thơ Trong Da Ngựa,
HHC)
-
- Ở những cuối
đông, ta giáp mặt với nỗi nhớ quê điếng
lòng, lúc tết đến xuân về. Cái lạnh ở
trong lòng kẻ lữ thứ không thua gì băng
tuyết ngoài trời trong thời khắc giao mùa:
-
- Thắp hương
vọng nhớ quê nhà
- Bài thơ khai bút
nến pha lệ hồng
- Cành khô tuyết
phủ giấc cong
- Hồn ta sợi khói
bay trong cõi hàn
- (Thơ Trong Da Ngựa,
HHC)
-
- Ta buồn với
thời tiết nắng mưa. Ta ký thác niềm đau
nỗi nhớ vào cỏ cây hoa lá. Ta cũng gửi tâm
sự vào muông thú quanh đời:
-
- Bầy quạ ngậm
hạt dẻ
- Thả rơi xuống
lòng đường
- Nếu như hạt
không bể
- Nhờ xe qua cán dùm
-
- Ta có trăm hạt
sầu
- Vướng trong
họng từ lâu
- Chờ bánh xe thiên
cổ
- Lặng lẽ cán ngang
đầu. (Thơ Trong Da Ngựa, HHC)
-
- Cá Hồi lội ngược
về nguồn
- Gặp khi suối
cạn phơi xương giữa dòng
- Người theo
vận nước long đong
- Người trong
bụng cá con mong ngày về. (Thơ Trong Da Ngựa, HHC)
-
- Ngày nghỉ cuối
tuần, người di tản sầu đời bèn xách
theo một sâu bia lạnh, vài gói mồi. (Cho người
và cho cá.) Chọn một chỗ ngồi thoải mái bên
sông. Ta thư thả buông cần và ta nhâm nhi mối
sầu quê:
- Ngựa Hồ ngóng gió
lưng đồi
- Cất cao tiếng hý
ngậm ngùi cỏ hoa
- Ðầu sông một gã
lính già
- Ôm cần, câu cái
nhớ xa, buồn gần. (Thơ Trong Da Ngựa, HHC)
-
- “Giật hăm
hở mấy lần đều hụt hẫng
- Lại đợi
chờ, lạt trắc nghiệm lòng kieÁn
- Ta caÁu được
dăm mãnh đời lỡ vận
- Như ngày đầu
từng bẽn lẽn trao em”
- (Một Túi Bình Sinh...
HHC)
- Ðó là những lúc
hồn ta trầm mặc trong cõi buồn miên viễn
Ðôi khi ta bất mãn với đời, và ta phẫn
nộ bằng thơ, không nguyên cớ:
- Chửi toang cho hả
cơn phong ngứa
- Lại nghiến răng
mang thập giá đời. (Ðời Bỗng Dưng
Thừa, HHC)
-
- Từ cơn bão
tự do thổi ngã bức tường ô nhục Bá
Linh, Mậu Binh giằng lấy cây bút trong tay Hà
Huyền Chi, phăng phăng vượt lên tuyến xung
kích. Thơ vỗ mặt lên nòng. Ðạn lân tinh
bắn tới. Vần điệu là kẽm gai. Bút
nhọn như khí giới.
-
- Sau cuốn Thơ Ðen,
1991, là Thơ Kẽm Gai, 1994 để phân định cương
giới bạn thù, người ngợm. Với
khoảng 400 bài thơ rực lửa căm phẫn,
đánh vỗ mặt lũ đỉnh ngu Việt
Cộng, Việt gian và Việt rởm. Thơ bắn
trực xa, đâm lút cán, đủ mặt, không khoan nhượng.
Không chừa một mống. Dù những tập biếm
thi này đã kể như đã tuyệt bản, Tôi
mong sẽ có dịp nói riêng về gã Mậu Binh qua
lối thơ chém đinh chặt sắt này.
- Thơ tôi đã trên dàn
phóng, đã hầu như không còn thuộc về tôi
Xin hãy cho chúng một cơ hội bầy tỏ như
một giao tình giữa thi sĩ và thi khách còn nặng lòng
với thơ.
- Hà Huyền Chi
|
