22 Nam Nhin Lai Cao Tan

22 Năm Nhìn Lại
Thơ Cao Tần

·Hạc Bút Ông

Có thể nói được rằng thơ Cao Tần pha tính thời hài. Nhưng hay dở, mới lạ ra sao vẫn còn là một điều chưa ai thẩm định rõ ràng. Tựu trung thì cái mới chưa đủ che đậy những cái non, và cái lạ chưa làm đầy tính thơ. Có thể ví von rằng thơ của Cao Tần mang đầu chuột, cánh dơi. Thơ bay trong chập choạng hoàng hôn của một thời điểm bi thiết. Của lòng người ly tán, và lịch sử phản trắc. Thơ treo ngược ngủ vùi trong quên lãng bụi mờ, sau đó. Thơ CT chỉ có thể đọc lướt qua mà chẳng thể dừng lại soi ngắm. Bởi Thơ CT đầy dẫy những bất toàn ở cách viết và lối nghĩ. Viết non kém, chưa đủ phẩm lượng, còn có chỗ tha thứ, nhưng nghĩ cạn, nghĩ bậy thì thật khó khoan dung.

Giới làm văn học thời ấy, và bây giờ, đã chọn thái độ quay lưng: không hưởng ứng và cũng không màng chê bai. Ngoại trừ 2 người hết lòng khen thưởng là Võ Phiến và Đỗ Quý Toàn, sau này. [Mẫu số chung của 2 người này là, bằng vào sự quen biết thân tình với Cao Tần mà đánh bóng tác giả, hơn là nhằm phê bình nghiêm túc.] Họ múa bút để khen vùi, nhưng cũng không giúp thơ CT bay cao hơn, mà hầu như đã tạo ra phản ứng ngươ.c.

22 năm đã trôi qua, kể từ khi tập Thơ Cao Tần trình làng, Hạc Bút Ông (HBO) thử nhìn lại tập thơ này. (Tin Yêu tái bản, 1984) Nhìn lại những bài thơ khó thể sắp ha.ng. Bởi nó vốn dị dạng: phi thú, phi cầm.

Hãy nói qua về bài tựa của Võ Phiến: (VP)

Đúng ra Võ Phiến không phê bình thơ Cao Tần, ông chỉ viết lời giới thiệu cho cuốn thơ CT. Người viết tựïa thường “khen” nhiều hơn chê. Họ thường cố gắng dẫn lời khen thưởng của những người viết khác như một trái độn, đồng minh. Trong bài tựa dài khoảng 3,000 chữ (tương đương với phần thơ), VP không dẫn được đồng minh nào. Ông cố gắng phù phép, bày hàng bằng những lời tán dương vô căn cứ:
“Thơ CT được tán thưởng ngay Nó gây chấn đô.ng. Nó thành một biến cố trong sinh hoạt văn nghệ tha hương. Trong giới độc giả và giới cầm bút nổi lên một thắc mắc:”Thơ hay đấy “tới” lắm...”
Dĩ nhiên là VP không thể dẫn chứng, ông đã cả gan “nói giùm” cho mọi người, mọi giới về những “chấn động” giả hình và “biến cố” bèo bọt kia.

Nhà văn duy nhất mà ông tóm được lời khen tặng làm bằng cớ là Mặc Đỗ. Nhưng cũng chỉ là một lời nhắn miệng: “cảm lắm”. (Khẩu chứng vô bằng) Chỉ hai chữ cảm lắm đã được VP nhắc tới nhắc lui trong bài tư.a. Điều ấy nói lên sự thật rằng Cao Tần chưa đáng gì ở lãnh vực thơ. (Những chữ in đậm trong bài này là ghi chú của HBO)

Tôi ngờ rằng VP không có cái khả năng cảm nhận, thẩm thức thi ca. Ông không biết phải viết gì nên ngoài phần dẫn giải văn vần qua văn xuôi, phiên dịch tiếng Việt sang tiếng ta, và sau đó là những bước dò dẫm. Khen đấy, rồi lại như muốn rút lại lời khen. Như tài, xỉu hai mang, đặt cửa nào cũng huề vốn. Ông khen thơ CT có cái đột ngột, ly kỳ ở trang 7, thì trang 8 lại phủ nhận rằng: “Thật khó xác nhận rằng thơ hay là thơ kỳ lạ”...

Rồi VP lại khen vuốt đuôi và đưa ra một nghi vấn thiếu thực tế:
“Nhưng trong cảnh ngộ lưu lạc hiện nay, liệu có ai cầm bút chỉ vì những lý do nghệ thuật như thế? (Nghĩa là khác với lối viết đột ngột, quái dị của CT, chú thích của HBO) Và trong số độc giả liệu mấy ai còn tìm đọc thơ vì tứ lạ, lời haỷ”

Tôi không dè ông VP lại có thể đưa ra những lời võ đoán “kỳ lạ” đến thế. Hẳn là trong suốt thời điểm này, ông VP đã chỉ tìm đọc những điều kỳ lạ, và viết ra nhũng điều nhàm chán, kém phẩm chất? Hèn gì ở tháng Tư Đen, Võ Phiến và Lê tất Điều cùng nguyện bẻ bút: “Trong tâm trạng thê thảm bấy giờ cả Điều và tôi cùng nguyện một khi rời khỏi nước nhà sẽ không viết lách gì nữa . Chẳng những thế, còn nguyện cho đến chết sẽ không để mắt đến một cuốn sách một tờ báo, để tai đến một mẫu tin tức thời cuộc nào nưã .” (Văn Học Miền Nam, trang 1941)

Ông VP còn nói thay cho Mặc Đỗ: “Chắc chắn khi nhà văn Mặc Đỗ “cảm” CT, cái cảm ấy không vì một hình thức nghệ thuật độc đáo hay điêu luyện”... (VP còn nhét vào mồm Mặc Đỗ đúng 84 chữ nữa mới chịu tha cho ông tạ) Nhận xét thiếu tự tin này của VP rốt cuộc đã nói lên một sư thật: Thơ CT thiếu hình thức nghệ thuật độc đáo, và thiếu điêu luyê.n.

Hình như tôi đã đi quá xa với lời phê phán đầu Ngô mình Sở của VP về Thơ CT. Xin nêu thêm một đoạn Thơ CT đã được VP khiêng vào bài giới thiệu như một hình thức khen ngợi cái “phong thái ngang tàng” của CT:
Năm tráng sĩ họp nhau bàn chuyện lớn suốt đêm, quất ngã la liệt nhiều chai rượu mạnh, để rồi mờ sáng hôm sau:
“Sàn gác trọ những tâm hồn bão nổi
Những hào hùng uất hận gối lên nhau
Kẻ thức tỉnh ngu ngơ nhìn nắng mới
“Ta làm gì cho hết nửa đời saủ”
(TLGCHNĐS, 21)
Vâng, chỉ nhiêu đó thôi đủ cho thấy cái cảm nhận về thơ của VP rất cạn, ông đọc chữ chứ không đọc nổi cái tâm cảnh của người viết. (HBO sẽ có lời bàn sau, ở phần bình thơ CT.) Còn nữa, sau bài tựa tràng giang đại hải về Thơ CT, ông VP vẫn không chịu tiết lộ Cao Tần là ai? Và cũng không có lời nào để xin lỗi độc giả về dự mưu “quên” hoặc “sót” ấy. Điều gì khiến VP đã phải hành xử một cách thiếu quang minh chính đại vậy nhỉ? Có nên gán cho ông ta chữ “cheat” ở trường hợp này không?

Cao Tần qua nhận xét của Đỗ Quý Toàn: (ĐQT)

Chín năm sau, chúng ta mới được đọc vài nhận xét của Đỗ Quý Toàn ( cũng là một người muốn bẻ bút, từ chối làm thi sĩ), trong phần phỏng vấn của tạp chíø Văn số 64 tháng 10, 1987. Ông họ Đỗ thẳng thắn hơn, không dùng lối văn huề vốn như VP. Thế nên kỳ này họ Đỗ lỗ vốn to: Ông chọn Thơ CT là tác phẩm làm cho ông ta xúc động nhất, kể từ sau 1975. (tr 11, sđd)

Qua cái nhìn của ĐQT thì: “Thanh Nam trầm mặc quá . Hà Huyền Chi, Du Tử Lê hào hoa quá . Viên Linh làm nỗi buồn của chàng đẹp quá . Chỉ có Cao Tần mới thẳng tuột . [...] Cao Tần làm chúng ta nhớ đến Nguyễn khuyến, Tú Xương . Đời sống và tiếng nói là một, là một với thi sĩ”

Sánh Cao Tần với Nguyễn khuyến, Tú Xương thì cùng là quyền của tự do của ĐQT, nhưng ông nhìn sai, khen CT bằng cảm tính hơn lý tính mới là điều đáng phàn nàn . (Chúng tôi sẽ có những dẫn chứng ở phần sau .)

Thơ Cao Tần,
Nhà thơ Batman với những điều viết non nghĩ cạn:

Mới lạ là yếu tình cần thiết cho thơ. Biển học mênh mông, ngôn ngũ mới nhiều bất tâ.n. Riêng ngành truyền thông, với trăm ngàn phát kiến mới mẻ, nhưng cũng chỉ dung nạp được đôi ba từ thích ứng như: Con chữ, màn ảnh, mạng lưới, cổng trời...vv...Nhiều người đã vay mượn chữ nghĩa, tín điều từ kinh Thánh, kinh Phật đem vào thơ với thành công và thất ba.i. Với tăm tiếng và tai tiếng.

Tứ và từ đều có chỗ đứng quan trọng tương đồng trong thơ. Tứ hay, đôi khi tự nó đã là thơ. Từ không có hay dở, chỉ có sự thích ứng đãi lọc để đắc dụng hoặc không. Hay, không đồng nghĩa với mới lạ. Hay, đôi khi bắt nguồn từ cái dung dị bình thường. Mới lạ, đôi khi là nghệ thuật đem cái tầm thường trở thành phi thường. Thế nên mới lạ, kỳ lạ, bất thường, chưa hẳn đã là điều hay khi đem vào thi ca với cách dùng tuỳ tiện, xô bồ.

Hẳn là Cao Tần đã không nghĩ thế. Cao Tần chưa tiêu hoá nổi, khi cố đẩy nhiều hình ảnh và ngôn ngữ mới lạ vào thơ. Ông "tý toáy" làm thơ, ông tập lắp chữ , lắp vần. Để tiện so sánh chỗ đứng của Cao Tần, tôi thử sắp thể loại thơ theo thứ bậc như sau:

1/-Thơ thơ (thơ đích thực, bao gồm cả thơ xuôi)
2/-Thơ phú ( bao gồm cả ngâm vịnh, xướng họa, câu đối)
3/-Thơ hài (không bao gồm thơ chửi bới tục tằn)
4/-Thơ thẩn, (bao gồm cả thơ khẩu hiệu, hò, vè)

Theo trình tự này, thì thơ Cao Tần đáng được sắp giữa 3 và 4, dù đôi khi ông cũng có vài chỗ vươn cao hơn thứ bực ấy chút đỉnh. Nếu chỉ đọc lướt qua, hay hiểu lơ mơ như ông VP đã hiểu, thì: “thơ hay đấy, tới lắm” đấy chứ! Thơ CT cũng được lắm đi chứ!
Võ Phiến hiểu lơ mơ, hoặc không hiểu gì, nhưng vẫn mạnh miệng đánh bóng, khen vùi. Võ phiến biết nhiều thứ. Mỗi thứ một tý. Và sự thẩm thấu về thơ của ông ta không nhiều. (Vậy mà ông ta cũng can đảm làm thơ: Thơ thẩn.) Ông ưa nói dùm người khác, và không ngại nhét chữ vào miệng họ. ( ĐQT khá hơn, nhưng ông đã phóng tay ban phát cho CT những tấm tưởng lục và huy chương giả mạọ)

Khi nhìn gần hơn, soi thấu tâm cảnh của CT khi sáng tác thì ta thấy CT: Huênh hoang làm dáng, tự mãn cường điệu, cao ngạo giả đò, thô tục cố ý. Sau hết là ông ta vô tình bộc lộ cái tâm ý yếm thế, hèn nhát, ganh tỵ nhỏ nhen, bôi bẩn đồng đội và những kẻ có lòng.

Đời thơ của Cao Tần được 18 bài ở cuốn in 1978. Sáu năm sau, Tin Yêu (Thanh Nam Túy Hồng) tái bản, 1984, ông ráng thêm được 2 bài mới . Vậy kể là trong suốt 22 năm, Cao Tần chỉ viết được chẵn chòi 20 bài thơ. “Văn quý hồ tinh, bất quý hồ đa”, nhưng thơ Cao Tần chưa đủ vượt lên mức trung bình, nói gì đêến chữ tinh.

Sau bài tựa lòng thòng ân huệ của Võ Phiến là 2 câu thơ đắc ý nhất của Cao Tần được trình bầy chiếm nguyên 1 trang khổ lớn (tr 11) trong số 32 trang thơ còn lại:
“Còng lưng gánh nốt đời lưu lạc
Nặng chĩu nghìn cân nhớ nước non”
(Tháng 5, 77)
Sự yếm thế đã tỏ lộ nguyên hình. Ông nhất định sống tới già, tới chết, tới cuối đời lưu lạc tha hương này. Cái nghìn cân nặng chĩu trong tâm sự chỉ là để “nhớ” tới quê hương như một thứ kỷ niệm Như nhớ tới một người tình đã qua. Thế thôi, ông không mảy may quan tâm đến việc ai sẽ làm chủ cái quê hương ấy? Và đồng bào ta bị đầy đọa ra sao? Nếu ông không chịu động tay, thì cũng nên chịu động não thêm chút xíu, để đừng phun ra cái tư tương yếm thế hủ bại ấy để đầu độc những người còn có lòng quang phục quê hương.

Nếu thơ của CT đủ “tinh” hơn một chút thì ông cũng phải biết thay chữ “gánh nốt” bằng gánh mỏi/ gánh tủi/ gánh hận... Và chữ “nhớ” nước non, thụ động, buông tay, bằng chữ “với” nước non mới phải chứ? Mà thôi, chắc gì ông ta đã hiểu được những điều tôi vưà nói. Có thể CT đã viết ra tư tưởng khiếp nhược cầu an ấy với chủ ý không chừng?

Không đổ oan cho bạn ta đâu nhé. Bài thơ đầu tiên: “Chuyện Thần Tiên”, trang 13, cái tâm ý chủ bại ấy được phơi bày rõ ràng hơn:
“Có bà tiên hiền hỏi chàng lưu lạc
Con ước mơ chi cuối cuộc đời nàỷ” [...]
(Tháng 8, 77)
Thông điệp của bạn ta là rồi sẽ “lưu lạc tới cuối đời”. (Cụm từ này đươc CT lập đi lập lại nhiều lần trong suốt cuốn thơ) Bạn ta được bà tiên hiền phỏng vấn là sẽ ước muốn gì ở “cuối đời lưu lạc?” Lúc bạn ta làm bài thơ này là tháng 8/1977, CT chẳng mơ ước gì cao xa rắc rối. Chàng mơ đươc ngủ muộn, được đấu hót tưng bừng nơi quán cóc với bạn bè. (Không một chút xíu ước mơ nào được ban phát cho quê hương dân tô.c. Đứa nào chết trận cứ chết. VC pháo kích dân lành cứ pháọ) Cùng lắm là “cuối đời lưu lạc” này, (lập lại như một lời chúc dữ) xin cho chàng trở lại với tình trạng “chưa đổi đời tan tác” cũng tốt rồi!
“Ta muốn điều chi cuối đời lưu lạc?
Này bà tiên vừa hỏi ước mơ ta:
“Hãy đem hết những đổi đời tan tác
Gửi giùm vào cơn mộng dữ đêm qua”.
(Chuyện Thần Tiên, Tháng 8, 77)
Câu thứ 2 là một lập lại nghèo nàn, không cần thiết. Nhưng cái hỏng nhất của toàn bài nằm ở 2 câu cuối.
“Hãy đem hết những đổi đời tan tác
Gửi giùm vào cơn mộng dữ đêm qua”.

Cao Tần mộng dữ thế nào:
“Chợt nhớ lại, ồ, đêm qua, khiếp quá
Mình đã mơ một giấc thật kinh hoàng
Mơ thấy cả một quê hương đổ vỡ
Mình lên đường ngơ ngẩn kiếp lang thang” [...]
CT bắt chước cái cảnh giới mô.ng/thật của Trang Tử. CT làm dáng một cách vụng về, ngớ ngẩn ở đoạn thơ trên. Chuyện quê hương đổ vỡ thật sự thì chàng lại coi như cơn ác mô.ng. (Nghĩa là không có thực) Cái tiền đề đã sai, nên 2 câu kết ném vào một khoảng trống, vô nghĩa. Chắc là ông VP chưa hiểu được những điều kỳ lạ này:
“Hãy đem hết những đổi đời tan tác
Gửi giùm vào cơn mộng dữ đêm qua”.
(Chuyện Thần Tiên, 13)

Ta sang bài kế nhé: “Khi Nào Đổi Kiếp” tr 14.
Tôi thực lòng không hiểu nổi tại sao CT lại có thể viết ra một bài thơ mang tình thần khiếp nhược cầu an như bài Khi Nào Đổi Kiếp? Nếu CT nghĩ rằng ông ta hoàn toàn làm chủ được chữ nghĩa, thì ông ta đáng bị treo cổ. Ngược lại, thì dù có giảm khinh tối đa, ông ta cũng đáng bị treo bút. Vĩnh viễn. (Những chữ in đậm là của HBO)
“Tự trách mình ngu hơn con cầy
Đáng kẹt lại cho thằng Cộng tóm” [...]
(Tháng 2, 77)
Con cầy chắc là đã khiếu nại vì lối ví von “kỳ lạ” này của CT. Hóa ra, những người ngu hơn chó đều đáng bị kẹt lại cho VC tóm hết bỏ vào lò “cải tạo” cả sao? Cao Tần viết hớ hênh, hay chủ tâm chửi bới anh em, bạn bè chậm chân kẹt lại sau tháng Tư đen?
“Bác xích lô mỗi sớm qua nhà
Đầu óc như ta lo cơm lo áo
Co cẳng cà phê quán cóc la cà
Chửi bới lăng nhăng nội các anh Thiệu” [...]
(tháng 2, 77)
Cao Tần từng khoe là Trung Úy đó. Ông Trung úy lính kiểng văn nghệ, không phải lo trận mạc, sống chết, đã tự đồng dạng với bác xích lô chỉ lo chuyên cơm áo. Rồi la cà quán cóc, chửi đổng chính phủ “anh Thiệu”. Quan quách như vậy thì không mất nước mới là chuyện kỳ lạ.

Sau phê pháo chửi đổng thì Cao Tần làm gì:
“Em điếm rẻ tiền hành nghề Gò Vấp
Anh tìm vui hoang em hát cải lương
Ôm nhau dửng dưng rời nhau hấp tấp
Lòng vẫn chung mang nỗi sợ sa trường” [...]
(KNĐK, 14)
Trung úy Cao Tần bây giờ đồng dạng luôn với em điếm rẻ tiền Và nỗi sợ sa trường . Tâm thức khiếp nhược này lại được đổ vấy luôn cho em điếm rẻ tiền. Làm như có thêm một người chết nhát như nhà thơ, thì nhà thơ bớt hèn đi chăng? Tôi nói “đổ vấy”, vì em điếm đâu có đi lính, dù là lính kiểng như CT mà phải “Lòng vẫn chung mang nỗi sợ sa trường”? Cao Tần sợ độc giả không hiểu ra tấm lòng hủ bại, phản chiến đích thực của ông nên đã khai triển thêm cho rõ:
“Nhớ ông thầy tu nghiêm trang cúng lễ
Cả đời ta không lảng vảng vào chùa
Sao cùng thấy đời sầu một bể
Cùng tỉnh queo trước chuyện hơn thua” [...]
(tháng 2, 77)
Nhà thơ nhắc tới em điếm rẻ tiền trước, rồi mới nhắc đến ông thầy tu sau, kể cũng là một “biến cố, chấn động” về luân lý đấy chư? Nhưng cái vô phép đó còn nhẹ tênh so với cái “nặng chĩu nghìn cân” trước mất còn, thắng bại, “hơn thua” giữa Quốc / Cộng:” Cùng tỉnh queo trước chuyện hơn thua” (Hèn gì nhà thơ CT từng hiên ngang đòi bỏ Quốc ca VNCH.)
Xin đọc đoạn kế tiếp:
“Nhớ kẻ ngất ngư mình gặp ngoài phố
Hai thằng lạ hoắc chẳng thèm ngó nhau
Giờ nghĩ lại: ôi, như ta, nó khổ
Hay vui cùng đất nước sướng, đau” [...]
(KNĐK, 14)
“Sướng”, là một từ thô tục không cần thiết trong câu. Nó hơi thừa vì đã có chữ “vui” ở trước đó. Chữ đã tục, nhưng ý thơ còn tục hơn nhiều. Cái đất nước ở tháng 2/1977 là đất nước thuộc về ngụy quyền CS. Ông nỡ nào ngờ rằng thằng đó vui, sướng dưới bạo quyền? Một câu hỏi vô duyên và thiếu lập trường Quốc gia biết mấy?

ĐQT đã lạc điệu khi ông ca ngợi CT ở bài thơ trên: “Khi nhớ nước, CT không nói đến một đất nưốc trìu tưộng, mênh mông mà chỉ nghì tiếc xưa không làm quen cả xóm, những bác xích lô, những ông thầy chùa, cô hàng xóm, em gái giang hồ .[...] Thơ CT không nói đến một thế giới tưởng tượng, một thế giới giả đã gạn lọc qua tâm não, tài hoa của người viết .” (Văn số 64, tr 12) ĐQT xài bạc giả ở câu trên, và hỏa mù ở câu dưới . “không nói đến một thế giới tưởng tượng, một thế giới giả đã gạn lọc qua tâm não “ ... là cái gì nhỉ? Khó hiểu thật!
“Giờ nghĩ thân ta chỉ còn có vợ
Vợ trót bỏ quên bên kia bán cầu” [...]
(KNĐK, 15)
Trung úy Lê Tất Điều đào ngũ ngày 15 tháng 4, 1975 có mang theo vợ con. Không ai cấm nhà thơ tưởng tượng khi sáng tác. Nhưng ông tưởng tượng rằng người bạn đời của ông bây giờ không phải là vợ chính thức thì có hơi quá đáng chăng?
Đáng lẽ tôi không nên xía vô đời tư của CT, dù rằng ông đã đem vợ con ra bầy hàng giữa chợ. Và còn thê thảm hơn thế nhiều. Trong bài Băn Khoăn trang 28, nhà thơ CT còn có đủ can đảm viết ra một điều kinh hãi khác: Tháng 2, 1977, CT lớn tiếng hỏi rằng: Chú CS nào đang ngồi trước ngôi nhà ta chiều nay có vui không? Chú CS nào ngủ với vợ ta đêm nay có phê không? Và nhớ nên nói lời cám ơn cho đàng hoàng đấy nhé!
“Chú nào đêm nay kê đầu gối đó
Thở hương nồng hạnh phúc của trần gian
Có biết nói nghìn năm sau vẫn nhớ
Vẫn hai vai êm ấm mãi ơn nàng? [...]
(Băn Khoăn, 28)
Xin đừng nghĩ rằng tôi gieo tiếng ác cho CT đấy nhé! Ông ta viết như thế thì không ai có thể hiểu cách nào khác hơn cho đươ.c. Nếu chú CS kia ngủ với vợ của chú ấy, hoặc nhân tình nhân ngãi của chú ta thì mắc mớ gì ông CT xía vào. Còn nhắc nhở phải cám ơn nàng và nhớ mãi tới nghìn năm sau cơ chứ? (Các chiến sĩ gái của Bác Hồ thì hầu hết là răng đen mã tấu, vai u thịt bắp, mồ hôi dầu. Đâu có “thở hương nồng hạnh phúc của trần gian” và “hai vai êm ấm” như vậy chứ!)
Qua bài này, tôi nghĩ là CT nên được xếp chung với thứ bậc thơ thẩn mới đúng với vị trí của ông. Trên đây, tôi đã dẫn chứng tài viết non kém, cách nghĩ nông cạn của Cao Tần. Ở bài này là một tâm ý khác. Ta Làm Gì Cho Hết Nửa Đời Sau? (tr 21) Cao Tần cố ý che dấu mặc cảm chết nhát của ông, bằng thâm ý dè bỉu, bôi xấu hình ảnh bất khuất của những anh em còn có lòng nuôi hận, nhớ thù, còn muốn góp sức cho quê. Ông đồng hóa đám người này vào loại” chiến sĩ cuối tuần”, những “Weekend Warrior”:
“Dăm thằng khùng họp nhau bàn chuyện lớn
Gánh sơn hà toan chất thử lên vai
Chuyện binh lửa anh em chừng cũng ớn
Dọn tinh thần: cưa nhẹ đỡ ba chai”
(TLGCHNĐS, 21)
Sau đó thì toàn những lời rượu nói như chúng ta đã biết qua. Dĩ nhiên toàn là lời mơ sảng, ước càn. Những chuyện mà đám văn công bồi bút CS cũng không thể chửi anh em hay hơn, độc hơn CT đã chửi:
“Bình minh tới một chàng bừng tỉnh giấc
Thấy chiến trường la liệt xác anh em
Năm tráng sĩ bị mười chai quất gục
Đời tha hương coi bộ vẫn êm đềm” [...]
(TLGCHNĐS, 22)
Huề tiền rồi nhé. Các bạn ta cũng chỉ mạnh miệng đòi kháng chiến miệng cho vui. Rốt cuộc thì cũng là thứ rổm cả thôi! Cũng đâu khác gì Trung úy CT ta, nằm nhà “tý toáy” tập làm thơ, và hưởng cái thú êm đềm đến cuối đời tha hương lưu lạc?

Và đây là đoạn kết của bài thơ. Đoạn mang tính “ngạo nghễ, ngang tàng” mà Võ Phiến khiêng vào dẫn chứng trong lời tựa:
“Sàn gác trọ những tâm hồn bão nổi
Những hào hùng uất hận gối lên nhau
Kẻ thức tỉnh ngu ngơ nhìn nắng mới
“Ta làm gì cho hết nửa đời sau”?
Tháng 3-1977
Như đã nói, VP chỉ đọc hiểu cái bề mặt của chữ mà không nhìn ra cái bề sâu, chỗ diễu cợt, phản tác dụng của nghĩa. Ở đoạn này, chữ nghĩa vần điệu càng đẹp bao nhiêu thì mức tồi tệ mang tính cách bôi bẩn ý thức chống CS càng nặng bấy nhiêu. Trừ phi VP đồng ý với cách nghĩ và cách diễn cảm ấy của CT. Đồng ý với thái độ chủ bại, buông tay. Coi cái nửa đời sau còn lại chỉ là môt thứ đồ phế thải.

Cao Tần muốn làm người hùng Batman, xin cứ viê.c. CT muốn làm thơ ngông nghênh trường phái dơi chuột, không sao. Hai đoạn cuối của Bài Học Lớn (trang 26) thực quả là quá lớn cho một tài thơ không làm chủ được chữ nghĩa. Hoặc những gì ông viết ra chính là một thông điệp giao lưu hòa hợp hòa giải? Cái mà phe nhóm của ông đã và đang âm thầm, tiếp tục thực hiện:
“Nếu mai mốt bỗng đổi đời phen nữa
Ông anh hùng ông cứu được quê hương
Ông sẽ mở ra nghìn lò cải tạo
Lùa cả nước vào học tập yêu thương [...]
(Tháng 3, 77)
Ông nhà thơ Batman này không tim, không óc sao đây? Ông đem chuyện đổi đời, chết chóc tang thương của một nửa dân tộc ra để diễu được sao? Ông còn muốn “đổi đời (mấy) phen nữa”? để tập làm anh hùng. Ông cả gan dùng chữ “lùa”, chữ chỉ nên dùng cho súc vâ.t. Ông miệt thị đồng bào quá lắm. Hóa ra cả nước cần ông dạy cho bài học yêu thương sao đây?
Nhưng điều tệ hại ấy còn là nhỏ nhít, không đáng gì so với thông điệp giao lưu hòa hợp mà CS đang ra rả kêu gào những khúc ruột ngàn dă.m. Ông nhà thơ CT kêu gọi đúng với chính sách, chủ trương của “Đảng ta”. Và CT gọi hay hơn Đặng Tiến và đám văn công rất nhiều:
“Cuộc chiến cũ sẽ coi là tiền kiếp
Phản động gì cũng chỉ sống trăm năm
Bồ bịch hết không đứa nào là ngụy
Thắng vinh quang mà bại cũng anh hùng”
(Bài Học Lớn, Tháng 3,77)

Hãy nghe ĐQT vẽ bùa khen bài thơ trên: “Thái độ của chàng thi sĩ đó (CT) cũng rất đe.p. Ngay khi nghĩ đến kẻ thù chàng cũng không có thái độ cay cú, nhỏ nhặt . Trong khi cả dân cả nước mình bị kẻ địch giam cầm bằng một chủ thuyết hẹp hòi ấu trĩ hủ nát, thì Cao Tần ao ước gì? Chàng ao ước khi giải phóng đất nước sẽ xoa tan hết hận thù, sẽ mở ra những trại cải tạo để “lùa cả nước vào học tập yêu thương”, bởi thắng vinh quang mà bại cũng anh hùng”. Tấm lòng bao dung độ lượng đó mới là truyền thống của người Việt . Thái độ đó thật cao cả .” [...]
Dường như họ Đỗ và họ Võ có ý đua nhau ban phát giải khuyến khích và lô an ủi cho Cao Tần . ĐQT thì: CT là một “thiên tài” thơ . Một “thái độ cao cả” “Tiếng nói của chàng có chỗ đứng vững vàng trong văn học Việt Nam”. (tr12,13 sđd)
VP với Lê Tất Điều thì: “Theo dõi sự nghiệp trước tác của Điều, từ tác phẩm này qua tác phẩm khác, người ta có cảm tưởng tất cả nối tiếp nhau như những xúc cảm không ngừng của một tấm lòng mến thương bao la, như bản trường ca của tình nhân ái”. (VHMN, tr 1938)
Với Kiều Phong: “Tiếng cười quái ác làm xốn xang xạm mặt kẻ gian tà”. (VHMN, tr 1941)
Với thái độ hèn nhát, đào ngũ của Điều, thì: “Vì yêu tốt ghét xấu mà Điều cầm bút trong bao nhiêu năm. Lại cũng vì yêu tốt ghét xấu, đến độ quyết liệt, mà Điều (Trung úy Lê Tất Điều bỏ chạy ra Phú Quốc từ giũa tháng Tư 1975, chú thích của HBO) đã dứt khóat bỏ nước ra đi; chỉ vì thế chứ Điều có gì phải chạy trốn? trốn vì tội lỗi gì? Cho nên có thể nói những người như Điều (trong đó có VP dào nhiệm chung với Điều, chú thích HBO) tiêu biểu cho cái ý nghĩa tốt đẹp nhất của cuộc ra đi vừa qua”. (tr 1941 sđd)

Hạc Bút Ông này cũng muốn khen Cao Tần vài điều, nhưng chả hóa ra lại phải chạy đua với các vị kia sao? Đành hẹn nhà thơ thiên tài, biểu tượng đào ngũ tôát đẹp nhất này vào một dịp khác.

Hạc Bút Ông
6,2000