Tan Man Voi Hoang Huy

HHC




Ha Huyen Chi







Mau Binh



Đại Mục Lục Thơ HHC







		Số
Phác Thảo Bộ Phim Văn Sử Con Tiên Cháu Rồng Mời vào trang Phim Rồng Tiên
Mục Lục Thơ Mậu Binh ABC
Mục Lục Thơ Mậu Binh Theo Từng Tập

Chén Văn Chương

Thù Tạc Với Hoàng Huy

Hạc Bút Ông

Trên đời thường có những sự tình cờ rất ngộ. Bài hát ẩn danh mà văn hữu Nguyên Nhi từng hát cho tôi nghe qua viễn thoại một lần, thì không lâu sau đó, tôi tình cờ có được cuốn băng ấy. Cả Nguyên Nhi và tôi đều mù mờ về tên bài hát và tác giả, nhưng sau khi tôi đem bài ấy vào mục Chén Văn Chương thì lập tức mọi việc đều sáng tỏ qua đáp ứng của độc giả và văn hữu.

Hoàng Huy tiên sinh là người cho tôi những giải đáp cặn kẽ nhất, thuyết phục nhất rằng bài hát có tên là Phượng Hồng của nhạc sĩ Vũ Hoàng, phổ thơ của Ðỗ Trung Quân. Tình cờ nữa, là tôi có luôn được nguyên bản bài thơ này qua giọng ngâm của Thúy Vinh.

Thực tình mà nói, tôi vốn không có hứng thú với những sáng tác của các tác giả trong nước. Trên diễn đàn này, tôi chỉ trưng dẫn những tài liệu thi ca nhằm đả kích những tác giả dùng ngọn bút họ như thang nhằm ca tụng chế độ CS và cũng nhằm ve vãn tình cảm của những khúc ruột ngàn dặm. Như Hoàng Cầm, Trịnh Công Sơn..., với những sáng tác ngụy nghĩa, hàng hai, biện giải theo chiều nào cũng có lợi cho riêng họ. Thế nên Phượng Hồng được nhắc đến như một tình cờ ngẫu nhiên. (Và được nhắc lại cũng là chuyện chẳng đặng đừng.) Mong quý độc giả lượng thứ cho.

Có công bằng không, khi những sáng tác của Từ Công Phụng, Vũ Thành An, Hà Thúc Sinh... vẫn không được phép công khai trình diễn trong nước? Trong khi ấy, chúng ta vẫn độ lượng bao dung với Văn Cao, Lê Thương, Quang Dũng, Hữu Loan trên khắp văn đàn hải ngoại, và miền Nam Việt Nam trước đây?

Tôi đồng ý với Hoàng Huy tiên sinh về cái chính danh cần có của những người làm văn hóa. Người ta có thể muối mặt sao chép các tác phẩm của những nhà văn CS như Dương Thu Hương, Lê Thiệp, Trần Văn Trà... cho mục đích thương mại. Nhưng người ta thật không nên ỡm ờ, giả vờ quên ghi danh tánh các tác giả phía bên kia khi phổ biến những tác phẩm của họ như nhà xuất bản Thế Hệ Trẻ và Trung Tâm Thúy Nga Paris đã từng làm. Sự dối gian, manh tâm ấy, rất đáng cho chúng ta xấu hổ lây. Người làm “văn hóa lấy ăn” cũng nên hành xử khác với những phường đạo tặc. Chúng ta sẽ xấu hổ biết bao, nếu như phe bên kia trưng dẫn những bằng cớ đạo văn ấy trước công luận?

Trở lại với Phượng Hồng, nguyên tác bài thơ của Ðỗ Trung Quân có nhiều chỗ thô thiển vụng về. Bài thơ ấy chỉ thực thơ sau những cắt xén, thêm bớt của nhạc sĩ Vũ Hoàng. Phần mở đầu rất tốt, không có khác biệt:

“Những chiếc giỏ xe chở đầy hoa phượng/Em chở mùa hè của tôi đi đâu?/ Chùm phượng vĩ em cầm là tuổi tôi 18/ Thuở chẳng ai hay thầm lặng mối tình đầu”

Sau đó, thơ của Ðỗ Trung Quân bắt đầu gồ ghề, thô nhám. Có nhiều chỗ ngô nghê, thiếu âm vận và thừa thãi một cách rất đáng cho người đọc ngạc nhiên. (Những chữ in đậm là nhấn mạnh của người viết):

“Mối tình đầu của tôi có gì?/ Chỉ một cơn mưa bay ngoài cửa lớp. Là áo người trắng cả giấc ngủ mê/ là bài thơ cứ còn hoài trong cặp/ Giữa giờ chơi mang đến lại mang về/

Mối tình đầu của tôi/ Là anh chàng tội nghiệp/ mùa hạ leo cổng trường khắc nỗi nhớ vào cây/ Người con gái mùa sau biết có còn gặp lại/ Ngày khai trường áo lụa gió thu bay/

Mối tình đầu của tôi có gì?/ Chỉ là cây đàn nhỏ rất vu vơ/ Nhờ bài hát nói dùm/ Ai cũng hiểu chỉ một người không hiểu/ Nên có một gã khờ ngọng nghịu mãi thành câm/

Những chiếc giỏ xe trưa nay chở đầy hoa phượng/ Em hái mùa hè trên cây/ Chở kỷ niệm về nhà/ Em chở mùa hè đi qua/ Còn tôi đứng lại/ Ngơ ngẩn cười tà áo lụa nào sa?”

Không cần phải được nghe bài hát với cung bậc và tiết tấu tươi trẻ dịu dàng của Vũ Hoàng, người ta cũng thấy rõ được sự khác biệt lớn lao giữa Phượng Hồng thơ, và Phượng Hồng trong lời nhạc:

“Mối tình đầu của tôi/ Là cơn mưa giăng giăng ngoài cửa lớp/ Là áo ai bay trắng cả giấc mơ/ Là bài thơ còn hoài trong vở/ Những giờ chơi mang đến lại mang về”

Ta thấy rõ sự thô xảm và gượng gạo ở câu : “Là áo người trắng cả giấc ngủ mê” mà Ðỗ Trung Quân cần dàn dựng cho hợp với âm vận “mang về” ở câu phía dưới.

Và “Mùa hè đến trường khắc nỗi nhớ trên cây” trong lời nhạc đã có khoảng cách ngàn dặm với lời thơ nguyên tác: “Là anh chàng tội nghiệp/Mùa hạ leo cổng trường khắc nỗi nhớ vào cây”.

Cũng thế, lời nhạc đã bay bổng trên chín tầng cao: “Mối tình đầu của tôi/Nhờ cây đàn buông tiếng xa xôi/ Ai cũng hiểu, chỉ một người không hiểu/Nên có một gã khờ ngọng nghịu đứng làm thơ.”

So với lời thơ còn thấp tè dưới chân: “Mối tình đầu của tôi có gì?/ Chỉ một cây đàn nhỏ rất vu vơ/ Nhờ bài hát nói dùm/ Ai cũng hiểu, chỉ một người không hiểu/ Nên có một gã khờ ngọng nghịu mãi thành câm”.

Qua những so sánh trên, chúng ta thấy rằng sự thành tựu tốt đẹp của Phượng Hồng là một cơ duyên may mắn giữa Vũ Hoàng và Ðỗ Trung Quân. Nhà thơ họ Ðỗ đã có những ý tưởng và diễn đạt rất mới, đẹp và dễ thương, khiến Vũ Hoàng đã có cơ hội khai triển thành bản nhạc tình tuyệt vời thế đó. Hiển nhiên là Ðỗ Trung Quân cũng là một nhà thơ có bản sắc riêng.

Thế nên Hạc Bút Ông này không rõ Hoàng Huy tiên sinh có bằng chứng gì khi nói là Ðỗ Trung Quân vốn mê thơ Nguyên Sa, và hầu như đã ảnh hưởng Nguyên Sa từ tiềm thức?

Nói như vậy có oan uổng cho Ðỗ Trung Quân không chứ? Nơi hai đoản khúc thơ của Nguyên Sa được tiên sinh đem ra dẫn chứng vốn đã có điều bất ổn và nghi vấn từ nguyên thủy.

Có người cho rằng Nguyên Sa là một nhà thơ tình rất khá. Cũng có người cho rằng thơ của Nguyên Sa chỉ ở vào mức trung bình, kéo thấp xuống một tý thì thành nhà thơ sến. Bài áo lụa Hà Ðông mà Nguyên Sa khoác vào thơ ở những bước đầu, dường như là rất giống với tà áo lụa trong thơ Hoàng Anh Tuấn trước đó.

“Nắng Sài Gòn anh đi mà chợt mát/Bởi vì em mặc áo lụa Hà Ðông” (Áo Lụa Hà Ðông, Nguyên Sa)

Thắc mắc trên vẫn còn là một nghi vấn văn học chưa có giải đáp thỏa đáng.

Cũng trước Nguyên Sa hàng thế kỷ thì Lý Bạch đã từng phóng bút đề thơ tặng nàng Dương Quý Phi: “Vân tưởng y thường, hoa tưởng dung”. Thế nên Nguyên Sa chưa là người đầu tiên ví von áo người đẹp như mây bay gió cuốn. Ta thử nhìn lại đoạn thơ Nguyên Sa trích dẫn xem sao:

“Có phải em mang trên áo bay/ Hai phần gió thổi một phần mây/ Hay là em gói mây trong áo/ Rồi thở cho làn áo trắng bay”...( Tương Tư- Nguyên Sa)

“Mang trên áo bay” là một cụm từ tầm ruồng, thiếu chính xác. Nó có thể được hiểu như một chiếc áo phi hành cho những người lái máy bay. Hai câu sau chỉ là một vớ vẩn lập lại làm duyên một cách hơi vô duyên. Câu cuối thì thơ Nguyên Sa còn thê thảm hơn nữa. “Rồi thở cho làn áo trắng bay.” Chữ thở thật thô, thật ngớ ngẩn và chữ bay điệp vận thật nghèo nàn tội nghiệp. Riêng với đoạn thơ này thì chẳng cần phải trì kéo, tự nó đã thấp lè tè. Nó đã mang nhãn hiệu của thơ sến rồi.

“Chỗ ta ngồi, ngàn xưa người đã/ Ðâu có gì mới lạ hôm nay...” (Vũng lầy, Hà Huyền Chi), ngay cả hai câu thơ này, nhà thơ Hà Huyền Chi cũng đã lượm mót từ cổ văn. Thế nên, hầu hết chúng ta chỉ là lập lại, chế biến, làm mới thêm những diễn đạt đã có tự cổ thời. Do đó, tôi thật tình không đồng ý với Hoàng Huy tiên sinh về hình ảnh “Áo lụa gió thu bay” trong thơ Ðỗ Trung Quân là có nét giống như thơ Lý Bạch, hay Nguyên Sa, hoặc của bất cứ ai khác.

Xin thành thật cám ơn chén thù chén tạc của Hoàng huynh và quý độc giả.

Hạc Bút Ông

Jan 1998