THƠ TÌNH CHỌN LỌC   NGUYỄN HOÀI THƯƠNG SƯU TẦM VÀ TUYỂN CHỌN   NGƯỜI ÐỌC: HẠC BÚT ÔNG ———————————————————————————————————   1. MÊ HỒN TRẬN   Tập sách Thư Tình Chọn Lọc (chung tập với Tình Yêu Trong Danh ngôn) là ấn phẩm đầu tay của nhà Khai Trí hải ngoại.( Không kể hai cuốn biên khảo khác tái bản) Sau đổi đời, ngành xuất bản, trong nước và hải ngoại đều rơi vào hỗn loạn. Ở cái nghĩa suy thoái cả về phẩm lẫn lượng, in chụp giật theo lề lối đạo tặc. Nhiều người đã trở nên giầu có nhờ in lậu sách và sang đoạt tác quyền.   In lậu, có nghĩa là chụp nguyên con cuốn sách của người khác vừa mới phát hành. Sang đoạt tác quyền, là hình thức tái bản, chiếm dụng các sáng tác từ trước 75, qua kẽ hở của công pháp quốc tế. Hoặc dưới hình thức “sưu tầm và tuyển chọn”. Bất kể là các tác giả ấy hiện ở trong hay ngoài nước. Ăn cướp có môn bài hay không thì vẫn là ăn cướp. Ăn trên đầu trên cổ, trên tim óc của người khác là ăn bẩn, đáng ghê tởm hơn hải tặc và cộng sản.     Ông Khai Trí vốn được xem như một người nặng lòng với văn hoá Việt. Một mạnh thường quân của các nhà văn rách. (Thường giúp đỡ họ bằng mua các bản thảo, có khi là chưa hoàn tất, hoặc mới khởi viết.) Sau tù đầy, phá sản, ông ta vẫn âm thầm trù hoạch một làm lại từ đầu. Bằng can đảm lén chuyển hơn hai ngàn tựa sách ra khỏi Việt Nam.   Người ta có quyền hy vọng rằng ngành xuất bản hải ngoại sẽ khởi sắc, hoặc giả chính ông Khai Trí có thể làm được một kỳ tích ngoạn mục. Thế nhưng chúng ta đã thất vọng ê chề ở cuốn sưu tầm tả pín lù này. Một ông chủ nhà xuất bản tiếng tăm như Khai Trí, vì sao lại nhận in cuốn “Tình Yêu Trong Danh Ngôn Và Thi Ca” được nhỉ? Vì một ơn huệ hay ép buộc nào đó? Cuốn sách xà bần này đã được ra đời như một dựng lại bảng hiệu Khai Trí là truyện lạ khó tin đã xẩy ra. Không lẽ ông Khai Trí sau chín từng địa ngục đã lại rơi vào mê hồn trận?   Chẳng cần có kiến thức về văn chương, người ta có thể nhận thấy thật dễ dàng cái vốn liếng văn hoá rất giới hạn của người sưu tuyển, trình bầy. (Ở đây chỉ xin nói riêng về phần thơ.) Và tính cách thiếu lương thiện của soạn giả: Làm cái công việc ông ta không có sở năng, và mưu cầu tư lợi trên tác quyền người khác.     Tác phẩm và tác giả được ông Thương tuyển chọn không theo một tiêu hướng nào. Những quy luật sơ đẳng về sắp xếp, trình bầy đã không được soạn giả biết đến. Cho rằng ông Thương không đủ sức hiểu biết thế nào là một bài thơ hay, một tác giả có tên tuổi, cũng được đi. Ít nhất ông ta cũng phải biết sắp xếp các tác phẩm theo trình tự thời gian trước sau, hoặc theo vần mẫu tự. Những thơ trích dẫn phải có quy định đồng nhất: mỗi tác giả mấy bài, nguồn tư liệu từ đâu, để độc giả có thể tham cứu khi phát hiện những sai xót, khác biệt với nguyên tác.Ông cũng cần xin phép các tác giả khi trích in. (Nếu ông Thương tự ý cóp thơ thiên hạ đem bán thì đâu khác gì đạo tác quyền), như Mậu Binh đã từng bình phẩm như sau:   TUYỂN... LẬU   Báo kia thuổng mấy bài thơ Miệng đời đàm tiếu ấy đồ đạo văn Anh này tuyển... lậu cả trăm Huênh hoang tự đắc “sưu tầm” văn chương.   (Thơ Gai, MẬU BINH, 118)   2. VÀI NÉT VỀ CÁC SƯU TUYỂN GIA_   Ngoại trừ số nhỏ soạn giả có tư cách, giới sưu tuyển vì tư lợi khá đông. Họ hầu như đều có đặc tính chung: Muốn đi vào làng thơ bằng đường tắt, tự cho phép mình và đám bạn bè có biệt tài làm thơ dở ẹc, thơ hiếu hỉ, thơ thù tạc, được ngồi chung chiếu với các nhà thơ chân chính khác.   Người sưu tuyển đầu tiên tại hải ngoại là nhà giáo Bảo Vân, Canada, với cuốn: Tuyển tập thơ tình “Thi Ca Tiền Chiến Và Hiện Ðại”, 1978, Quê Hương xuất bản, gồm 60 tác giả (Khoảng 30 tác giả Hiện Ðại, cả trong và ngoài nước) Tài thơ hiếu hỷ này có công nhét vào tuyển tập một số thi sĩ kẹo kéo. Ấn phẩm ấy chỉ là một đứa con non yểu tật nguyền.   Thuở ấy, hải ngoại hầu như chỉ mới có Nguyệt San Hồn Việt và Văn Nghệ Tiền Phong là diễn đàn chung, vậy mà sưu tầm gia cũng không chịu đọc để nhật tu những sáng tác mang tâm cảnh mới. Nhiều tác giả thời danh như Viên Linh, Du Tử Lê.. vv.. đã vắng bóng trong tuyển tập ấy. Người khác, được lôi đại thơ cũ của họ từ Ðệ nhất Cộng Hoà, thuở “Ði quân dịch là thương nòi giống” mà đăng cho có lệ.   Nhà thợ vàng Hoàng Ngọc Ẩn đi theo bước chân ngoạn mục của nhà giáo Bảo Vân, với cuốn sưu tuyển:“Thơ văn 90 tác giả Việt Nam Hải Ngoại”, 1975-1981, Văn Hữu Xuất bản. Riêng phần thơ có 66 tác giả, nghiã là nhiều hơn gấp hai lần cuốn của Bảo Vân. Tài thơ thù tạc này cũng có công lớn chèo kéo theo một đám khá đông các thi sĩ bài chòi vào tuyển tập. Ngoài một số không ít các thi sĩ chưa từng có tác phẩm, Ông Ẩn còn hào hiệp phong tước thi sĩ cho những tay ngang khập khiễng xông đại lên thi đàn như quý ông Võ Phiến, Vũ Khắc Khoan. (Cũng không nghe các hàm thi sĩ này phản đối gì sốt cả.)   Tuyển tập thứ ba được thực hiện gần đúng với danh xưng của nó:“Thơ Văn Việt Nam Hải Ngoại, 1985, Sông Thu xuất bản, Thái Tú Hạp tuyển chọn, gồm 60 tác giả, chung cho các bộ môn thơ và văn, với chân dung và tiểu sử của từng người. Thái Tú Hạp đã chứng tỏ được tính khách quan và chức năng của một người làm công việc văn hoá đứng đắn. Ông tự tách biệt khỏi đám sưu tuyển gia mại bản, thiếu lương thiện và thiếu khả năng. Tuyển Tập này là một minh chứng hùng hồn về con số đích thực của giới văn thi sĩ Việt Nam hải ngoại tính đến 1985.( Kể như nhà Văn Hữu đã tự ý phong thần cho hơn 30 văn tài khác ở thời điểm 1981. Chúng ta nghĩ thế nào khi nhà Khai Trí đưa ra “trên 150 nhà thơ tên tuổi” ở 1993?! )   Người ta còn thấy xuất hiện, sau đó, một số thi tuyển khác như:“100 Bài Thơ của nhiều tác giả, Thích Từ Lực sưu tập, Trung Tâm Phật Giáo Hayward ấn hành, 1990. “Áo Trắng Tình Thâm”, thi tuyển, 39 tác giả, Hội Y Sĩ Việt Nam Tự Do xuất bản, 1993. Và có lẽ còn nhiều thi tuyển khác mà người viết chưa có dịp biết tới.   3. TRỞ LẠI VỚI THƠ TÌNH CHỌN LỌC CỦA NHÀ KHAI TRÍ   Nguyễn Hoài Thương, ông là ai? Tên thật hay biệt danh? Không biết. Sưu tuyển gia này đã quên tự giới thiệu ông ta với độc giả. Nhà Khai Trí lại vô ý không nói gì đến tên tuổi lạ hoắc này. Kể cũng lạ. Tôi không dám lắc quẻ đóan mò về nhân dáng và sở học của ông Thương. Chỉ xin dùng chiếu yêu kính soi rọi vào bài tựa của chính ông ta dưới dạng một bức thư có tiêu đề: “Thân gởi các bạn trẻ”.   Chỉ riêng cái tiêu đề thôi, cũng thấy có vấn đề rồi. Sao lại ngớ ngẩn như thế được nhỉ? Ông ta lấy lý do gì để cấm những người không còn trẻ, đọc thơ tình nhỉ? Với lối viết ấm ớ, văn bất thành cú của người cầm cày nhiều hơn cầm bút, ông thuyết minh lạc đề, lạc giọng dù đã khênh Byron, Thomas Moore vào làm dáng mà vẫn chẳng ra ngô khoai gì ráo. Nào là tuổi trẻ là tuổi của hy vọng, tuổi của yêu đương. Nào là tình trường nhiều chông gai, rừng rậm nên tuổi trẻ cần đọc thi tuyển của ông để rút kinh nghiệm cần thiết để xây dựng hạnh phúc yêu đương.. vv.. Làm như cuốn thi tuyển của ông là một loại cẩm nang tình dục, phòng the, không bằng. Ông Thương hẳn là chưa từng biết đến chân lý này: Tuổi trẻ là tuổi của yêu đương, nhưng chính là khi không còn trẻ nữa, thi sĩ mới làm được những bài thơ tình đẹp nhất.   Biết thì thưa thốt, tục ngữ ta có nói vậy. Ông Thương chẳng biết gì nhiều lại can tội nói bừa, nói bậy, mới rõ là khổ cho thiên hạ. Ông còn làm bộ khiêm cung nói rằng người đọc chỉ cần “tái tuyển” được 10 bài, trong mớ gần 300 bài thơ của trên 150 tác giả vơ bèo vạt tép, xếp loạn xà bần này cũng đủ cho ông mãn nguyện rồi. Ông “can đảm” thực. Tôi tạm mượn chữ của Trần Như Sương đó. Hãy nghe người mắng mỏ trên Thời Luận:... Cũng như phần danh ngôn, sự lựa chọn thơ của người sưu tầm (ông Nguyễn Hoài Thương , chú thích của Hạc Bút) thật ôm ồm, bao quát. Soạn giả đứng trước một rừng thơ, bài nào cũng thấy hay, cũng thích, biết lựa ai, bỏ ai bây giờ!..._” Rõ là bị mấy cái tát tai một lượt. Tham lam, thiếu khả năng thưởng thức, thiếu chủ kiến để phân định. Rõ là “thực” bất tri kỳ vị nhé.   Ông Thương lại khoe sảng, từng là bạn cuả Quách Tấn:“ Nhà thơ Quách Tấn có lần cho biết ông đã làm trên 2000 bài thơ, ông chỉ giữ lại 200 bài, trong ó có 20 bài ông cho là tạm được, nhưng khi đọc kỹ, ông thấy còn 2 bài đáng để dành và trong đó chỉ có 2 câu thơ làm ông vừa lòng và thích thú mà thôi.”   Một người chưa biết chấm câu như ông Thương mà là bạn với Quách Tấn cũng được đi! Nhưng giữa Quách Tấn và ông Thương , phải có một thằng ngu và một thằng nói láo. Về con số 2000 bài thơ ?! Thằng ngu không nhớ được hai câu vừa lòng và thích thú ấy ra sao? Thằng nói láo cũng lòi đuôi, vì hắn vụng về bắt chước lối nói sảng của Giả Ðảo.   Ông Thương hay Quách Tấn (?)còn tối dạ ở chỗ: bài thơ ngắn nhất cũng phải có tối thiểu là hai câu. Ðằng này Quách Tấn chỉ có được hai bài, mỗi bài một câu “vừa lòng” thì có đáng gì để khoe mẽ?   Ông Thương còn đi xa hơn công việc của một người sưu tầm tuyển chọn để cao giọng luận xằng bài nào rung động, phái nào cảm thông... Thủng thẳng tôi sẽ giúp ông khai hoá, để từ sau, nếu ông vẫn còn can đảm, thì chỉ nên đứng ở “diện sưu tầm” cũng đủ cho ông và người đọc vất vả lắm rồi. Bởi chỉ có việc sưu tầm, sao chép thôi, ông Thương cũng không làm nên chuyện.( Bài số 156: _Một Lần Cuối Khác, thơ của Hà Huyền Chi_ mà ông dám tự động sang tên cho Tô Thùy Yên tỉnh bơ. Mai mốt nếu độc giả trách họ Tô cầm nhầm thơ họ Hà thì ông tính sao đây?)   Hăng máu, ông Thương bốc nhằng Nguyên Sa một phát để (hại) đời:“Nội bốn câu thơ sau đây của Nguyên Sa cũng đáng giá ngàn vàng.”   Không có anh lỡ ngày mai em chết Thượng đế hỏi anh: sao tóc em buồn? Sao tay gầy, sao đôi mắt héo hon? Anh sẽ phải cúi đầu đi vào điạ ngục!!...   Ông Thương không cả biết rằng khi trích đọan cần có ba chấm và ngoặc kép ở trước, hoặc sau, ngụ ý rằng đoạn ấy còn có thêm ở phiá trên, hoặc dưới. Ông, đáng lẽ phải thêm ba chấm ở trước câu 1 mới đúng. Không rõ ông có tự ý thêm bừa bãi hai chấm (:) sau chữ hỏi anh, hai chấm hỏi (?)cuối câu 2, 3 và hai chấm than ở cuối đoạn trên? ( Xin coi lại , trang 432, đoạn thơ này không có những cái chấm nhà mùa đó!) Câu bốn, nơi bài tựa ông chép: “vào” địa ngục.Trang 432, ông chép: “về” địa ngục.) Vậy thì những dấu chấm quái dị kia và chữ _“vào”_ hay _“về”_, chữ nào mới đúng với nguyên tác đây hở ông sưu tuyển? Còn nữa, ông cũng cần ghi thêm chú thích đó là bài Cần Thiết. Ông tự nhục mạ như thế chưa đủ sao mà còn định cho in thêm hơn nửa tá sách tuyển lậu khác nữađ ể hành hạ chữ nghĩa và luân lý?   Là một người sưu tầm, đáng lẽ ông Thương nên dừng lại giới hạn tầm. Ông ta không nên làm phiền độc giả bằng những bình loạn, khen chê lố bịch như vậy. Ông Thương có lẽ cũng không biết cái tâm lý này, người nào thiếu kém về một phương diện nào đó thường hay mơ mộng để đạt được những điều vượt ngoài khả năng họ. Người có thể chất yếu đuối mơ thành lực sĩ. Người xí trai mơ thành kẻ hào hoa phong nhã... vân vân... Họ đôi lúc đã sảng, đã che dấu cái ẩn ức và mặc cảm bằng viết hay nói ngược lại sự thật, như một sự cần thiết. Kẻ tầm thường ở tình yêu, đôi khi đã nói ra những điều hợm hĩnh, tự tôn quá mức để ve vuốt lòng tự ty của chính họ. Không thiếu nhà thơ ra sức tán tụng, suy tôn những người tình tưởng tượng, những mối tình hư cấu, hoặc khác xa với thực tế.   Tôi tin rằng ông Nguyên Sa có thể là rất cần thiết cho người tình của ông ta thật. Vì thế ông ta mới tự tôn khi viết đoạn thơ trên. Hỏi thật nhé, ông đã từng thấy dung nhan Nguyên Sa chưa? Theo Mai Thảo thì tác giả Cần Thiết giống như một xì thẩu Chợ Lớn. Người lại là đấng “cơm nhà, quà vợ”, hiếm khi giang hồ vặt. Người lại không yêu rượu chè, cờ bịch lăng nhăng. Người chỉ yêu ... tiền, và cũng yêu hoa cúc của ông hàng xóm.   Ấy đấy, một mẫu người không lấy gì làm đẹp trai cho lắm, nếu có một chút mặc cảm tự ty bị phái nữ coi không ra cái ký lô nào, thì cũng là truyện đương nhiên thôi. Và nếu người có cần bực mình vì con gái hư cả đống nhưng chả đứa nào chịu hư với mình, thì cũng là truyện hợp lý. Từ tâm sinh lý ấy, người đã yêu chó ốm, mèo mù, cá ươn hết mình, cũng là một cách dễ hiểu thôi. Và việc tự đánh bóng mình như một chút Cần Thiết cũng là điều... phải xẩy ra vậy.   Nhưng cái ngàn vàng của ông Thương tặng ẩu chỉ là vàng... mã, vàng mỹ ký. Dùng chữ “héo hon” để tả mắt một thiếu nữ có “tóc buồn” thì thô lậu quá. (Chắc tại kẹt vần?) Không biết người có đôi mắt cá ươn với người mắt héo hon này thì ai xí gái hơn ai? Còn nữa, một thợ thơ như Nguyên Sa mà cũng không thể diễn tả tâm ý mạch lạc được sao? Câu trên tả tóc buồn, câu dưới dẫn xuống tay gầy, rồi trở ngược lên mắt héo hon là một yếu kém thấy rõ.   Không có cái thùng nước lèo thì em càng phây phây, chết sớm thế quái nào đặng. Lỡ em có đi chỗ khác chơi thì thượng đế cứ hỏi ông hàng xóm coi bộ chắc ăn hơn.   Nghĩ lại xem, nếu “anh” ở đây là Nguyễn Thái Học, là Phan An, là Nguyễn Cao Thăng, là Vương Khải, là Nguyễn Du, là Lý Bạch thì mắt em có héo như trái nẫu cũng sáng ngời. Anh đây chỉ nổi tiếng nhờ lối dùng chữ nặng mùi tanh. Anh chỉ có công phát minh và cổ suý nền báo biếu giao chỉ, thì anh cứ tự do đi vào, đi về, địa ngục mình ên. Là nhà thơ, anh có quyền tưởng tượng anh là thượng đế cũng đặng đi. Nhưng anh cường điệu, giả bộ tự tôn một cách cải lương hồ quảng, thì nhờ anh một tý đấy nhé!   Tôi thực tình đếch muốn dạy dỗ ông Thương nữa. Nhưng tôi sẽ trở lại với nhà thơ mỹ ký Nguyên Sa ở dịp khác. Tôi sẽ tiếp tục chứng minh rằng ông Thương không đủ trình độ đọc thơ, nên đã tuyển khá nhiều thơ rởm. Ông Nguyên Sa không cần giận người tặng vàng. Và ông Thương cũng không cần phải cám ơn tôi đã không dũa tiếp mớ chữ nghĩa nhảm nhí của ông ở phần cuối lá thư gửi người bạn trẻ. Chỉ có vài lời khuyên ông Thương: Từ nay, nếu ông còn đủ can đảm để lươn lẹo văn chương bằng tim óc của người khác dưới diện sưu tầm, thì xin ông chịu khó chép kỹ hơn. Ông nên tránh dùng chữ “tuyển”, bởi ông không có khả năng ấy. Cuối cùng, nếu cần phải viết ra một điều gì, ông hãy viết lên tường hàng xóm. Bằng những lon sơn xì. Với nhà Khai Trí, cũng xin ông nhớ giùm cho câu danh ngôn này: Làm lang băm cà chớn thì giết hại một số người; làm văn hoá cà chớn thì di hại muôn đời.   HẠC BÚT ÔNG (Còn tiếp) Trang kế tiếp Trang Cuôí

 

 

 

 

 

 

Thơ:		Hà Huyền Chi
Kỹ Thuật:		Hà Trinh Tiết
Web Design:		Hà Phương Hoài Hoàng Vân

 

Thư từ liên lạc hahuyenchi@aol.com
Copyright © 2003 Hà Huyền Chi
Last modified: August 14, 2005