|
| |
-
-
- THỬ NH̀N LẠI T.T. KH.
- NHÀ THƠ NỮ ẨN DANH, HAY MƯỢN DANH?
- ———————————————————————————————————
- HẠC
BÚT ÔNG
-
- 4.
-
- Sau lớn tiếng
xác nhận vị trí t́nh cảm trong thơ, trong ḷng T.T. KH., chàng “nghệ sĩ” Thâm
Tâm đă vội vă đóng cửa rút cầu. Phải chăng T.T. KH. vốn chỉ là một nhân vật tưởng
tượng? Phải chăng Thâm Tâm sợ rơi mất chiếc mặt nạ hào hoa giả tạo của y? Đâu
là lư do để Thâm Tâm vội vàng dứt điểm ở Dang Dở, bài thơ thứ nh́ gửi tặng người
t́nh? Xin mời đọc tiếp:
-
- DANG DỞ
- Tặng T.T. KH.
-
- Khi biết ḷng
anh như đă chết
- Mây thôi hồng và
lá cũng thôi xanh
- Mầu hoa tươi
cũng héo ở trên cành
- Và vũ trụ thẩy
một mầu đen tối.
-
- Tứ gượng ép và
từ ước lệ. Thơ buông thả, hoàn toàn thiếu phẩm chất. Ở cấu trúc thơ, đôi khi người
ta không dùng đến chủ từ (chủ từ lẩn). Nhưng với câu mở này, rất cần một chủ từ
để xác định ngôi thứ. “Anh/em biết ḷng anh như đă chết” Thiếu sự xác định ấy,
người đọc sẽ không cách nào hiểu được đoạn mở đầu đó là tâm sự của chàng hay
nàng?
-
- Câu 2,3 rơi vào
sự áp đặt, vô nghĩa. “Mây thôi hồng” làm như trên không gian vốn chỉ có mây
hồng, không c̣n mầu ǵ khác. “Mầu hoa tươi” làm sao “héo” được nhỉ? Nó chỉ
“phai” thôi ông Thâm Tâm ạ.
-
- Em cố giữ ḷng
anh không bối rối
- Để mơ màng tưởng
nhớ phút giây xưa
- Em cùng anh sánh
gót dưới bóng dừa
- Một đêm trăng
sáng trên đường đá đỏ.
-
- Thơ nghèo mạt ở
cuối thang khánh tận . Thơ rất gần với văn xuôi, rất giống lưu bút ngày xanh
của thời tiểu học.
-
- Em nói những ǵ?
Anh c̣n nhớ rơ,
- Nhưng làm sao? Ai
hiểu tại làm sao?
- Chim muốn bay,
cũng chẳng giữ được nào
- Tĩnh đă chết, có
mong ǵ sống lại!
-
- Thâm Tâm thường
không hiểu được những ǵ ông ta đă viết ra. T́nh dang dở, đâu có nghĩa là “t́nh
đă chết”? Hai người c̣n đang t́nh tự đấy thôi. Anh ngớ ngẩn vưà thôi chứ? Nàng
bị gả chồng chứ đâu phải nàng muốn bay nhẩy tới mục tiêu nào khác? T́nh đă chết
th́ đâu c̣n bốn bài thơ sướt mướt để anh cất công biện giải, phủi tay.
-
- “Cũng chẳng giữ được
nào”, hàm ư tiếc nuối điều đă mất. “Có mong ǵ”, biểu tỏ có mong nữa cũng không
được . Cái ǵ đă qua cho qua luôn. Thâm Tâm mà “Cuộc đời anh đă phong ba dập
vùi” lại thiếu tự tin, lại buông tay tiêu cực vậy sao ?
-
- Anh không trách
chi em điều ngang trái
- Anh không buồn
số kiếp quá mong manh
- Có ǵ đâu khi bướm
muốn xa cành
- Anh cứ tiếc cái
ǵ xưa đă chết.
-
- Nhưng anh biết
cái ǵ xưa đă chết ,
- Anh càng buồn,
càng muốn kết thành thơ,
- Mộng đang xanh,
mộng hoá bơ phờ,
- Đây bài thơ chót
kính dâng tặng bạn.
-
- Anh không chịu
hiểu rằng “điều ngang trái” là những điều xẩy ra ngược với ước muốn của ḿnh. Nó
vốn ở ngoài tầm tay, nó không do ḿnh chủ động. T́nh chết ngỏm hay t́nh sống nhăn,
sống hùng, sống mạnh vốn ở nội tâm của mỗi người. Ngang trái chỉ là yếu tính
dẫn đến sự trắc trơ khó khăn. Nó không thể xen vào được t́nh yêu. Người ta vẫn
có thể yêu say đắm hơn ở bất kể nỗi ngang trái nào.
-
- Anh đă dùng sai
chữ “số kiếp” rồi đó. Nàng và anh có đưá nào chết lăn đùng té ngửa về những
ngang trái ấy đâu? H́nh như anh đắc ư lắm về cụm từ ngớ ngẩn “cái ǵ xưa đă
chết” ? Anh “cứ” tiếc, cứ lập lại một cách không cần thiết. Anh cứ sợ rằng bài
thơ này chưa đủ mức tồi tệ hay sao?
-
- Anh hành hạ người
đọc vừa phải thôi,về những ấu trĩ trong cách nghĩ, và cách viết. “Anh càng
buồn, càng muốn kết thành thơ” th́ cũng tốt thôi. Có điều anh đă buồn rất
ngắn,buồn ít xịt, nên chữ “càng” đâm thừa thăi, đại ngôn. Bằng chứng là anh chỉ
“kết” được có hai bài thẩn, quê hai cục.
-
- Mộng “xanh” hoá
“bơ phờ” là nghĩa làm sao? Anh cũng ngớ ngẩn như T.T. KH. ở bài Đan Áo Cho
Chồng: “Hạt mưa nó rụng bên sông bơ thờ”. Anh dùng chữ “kính dâng” th́ thôi
“tặng” đi chứ. Câu ấy cũng kể là thơ được sao?
-
- Và thành chúc đời
em luôn tươi sáng
- Như mộng kiều đầm
ấm tuổi xuân xanh
- Như hương trinh
bát ngát ư diu lành
- Hoà nhạc mới
triều dâng tơ hạnh phúc.
-
- Anh thật là tối
dạ, và thiếu tế nhị khi chúc phúc cho người t́nh kiểu ấy. Ở hoàn cảnh tuyệt
vọng, thê thảm ấy,anh nỡ nào nhắc nhở tới tuổi xuân đầm ấm, hương trinh... Để
cuối cùng anh chúc một câu vô duyên,vô nghĩa như chửi bố người t́nh: “Hoà nhạc
mới”, nếu c̣n “hoà”được một bài bản ǵ th́ đâu đến nỡi “Tháng ngày nổi tiếng
tiêu sơ” và “Tôi vẫn đi bên cạnh cuộc đời.Ái ân lạt lẽo của chồng tôi.”?
-
- Sóng “triều
dâng” th́ mắc mớ ǵ tới nhạc? Nếu anh muốn nói là sóng nhạc th́ tối thiểu cũng
phải biết dùng chữ “triều âm”.
-
- Cuộc ly biệt ngờ
đâu vừa đúng lúc
- Ḷng bâng khuâng
bối rối trước khúc quanh
- Đi không đành,
mà ở cũng không đành
- Muôn chim Việt
hăy về thành Nam cũ.
-
- Th́ ra trước khi
nàng miễn cưỡng từ giă, th́ anh cũng đă có toan tính bỏ của chạy lấy người rồi.
Nàng đi lấy chồng “vừa đúng lúc” anh đang phân vân chưa biết nên ở hay đi. Anh
hàm hồ viện dẫn lư tưởng một cách vụng về: “Muôn chim Việt hăy về thành Nam
cũ.” Anh mượn điển cố “Việt điểu sào Nam chi” một cách ngớ ngẩn. Chim Việt lựa
cành Nam mà đậu là do thiên tính hướng về nguồn cội. Không ai bắt buộc chúng
làm điều ấy. Chữ “ha?y” của anh làm sai lạc ư hướng tự nguyện, nó như đấm vào
tai, như chọc đui mắt người thưởng ngoạn. Thành Nam là chỗ nào đây? Ở thời điểm
1940 th́ Nam Việt vẫn là Nam Kỳ tự trị dưới quyền Bảo Hộ của thực dân Pháp. (Cũng
cần nhắc để anh “nắm”, điển tích này chỉ dùng cho tâm cảnh những người vong
quốc, tha hương khi vọng nhớ về quê cũ. Anh đang đứng ở trong ḷng quê hương đấy
mà. Không lẽ anh là người Việt gốc Khờ Me hay là người Việt gốc... cây?)
-
- Ở một ư nghiă
khác, sự dấn thân cho lư tưởng, dầu được khơi nguồn từ bất cứ động lực nào cũng
đều đáng quư. Nếu như anh thật ḷng yêu lư tưởng, và không coi như một nguyên
cớ của sự bỏ chạy, phủi tay với một người t́nh.
-
- Theo Vũ Bằng,
(Bốn Mươi Năm Nói Láo, trang 121-123, Nam Chi Tùng Thư xb 9-7-69 ) th́: “Thâm
Tâm là người đồng t́nh luyến ái”.
-
- Cũng trong thư
liệu này,Vũ Bằng không nhắc ǵ đến t́nh cảm của Thâm Tâm và T.T. KH. Cũng
vậy,(cuốn Thi Ca Việt Nam Hiện Đại của Trần Tuấn Kiệt, Đại Nam xb, tr 303,quyển
1) cũng chỉ trích đăng bài Gửi T.T. KH của Thâm Tâm và phần tiểu sử. Do đấy,
mối ẩn t́nh này chỉ đáng được coi như một giai thoại mà thôi.
-
- Chiều nay lạnh
có nhiều sương rơi quá
- Nhưng ḷng anh đă
b?nh thản lại rồi
- Hết đau buồn và
cảm thấy sục sôi
- Niềm uất hận của
một thời lạc lối.
-
- Lấy nghệ thuật
làm tṛ hề múa rối
- Đem tài hoa cung
phụng sóng mắt huyền
- Để khẩn cầu xin
một nụ cười duyên
- Nàng kiều nữ
chốn lầu hoa thầm kín.
-
- Sương có thể rơi
lộp bộp vào buổi chiều cũng lạ thật. Ta e rằng anh đă dùng lầm chữ sương sa với
sương rơi? Anh cũng có thói quen làm thơ dính chùm như T.T. KH. Anh chưa đau đă
hết buồn. Anh hối hận đă lầm lạc khi đeo đuổi van xin t́nh yêu. Anh định nói ǵ
ở hai chữ “thầm kín”? Một khuê nữ kín cổng cao tường hay một cuộc t́nh vụng
- trộm? Cách nào
th́ cũng là gượng ép,vô duyên.
-
- “Lấy nghệ thuật
làm tṛ hề múa rối” chỉ đúng với trường hợp của riêng anh mà thôi. Anh thiếu
tài hoa, nhưng lại thưà tài dối trá . Là người làm thơ, anh có quyền nghĩ ḿnh
là vua, là con trời cũng chẳng sao. Thế nhưng nếu anh mạo nhận rằng anh là người
yêu của nàng Khánh. hoặc đem cách mạng làm ngụy chứng th́ anh là một thằng bịp
bợm rẻ
- tiền.
-
- Trong khi ấy
thanh niên không bịn rịn
- Giă gia đ́nh,trường
học để ra đi
- Hoạ xâm lăng đe
dọa ở biên thuỳ
- Kèn gọi lính dục
ḷng trai cứu quốc.
-
- Anh đại ngôn mà
không biết ḿnh đang nói ǵ. Ở 1940, nước ta đang bị Pháp đô hộ. Đó là thực
thể. C̣n “hoạ xâm lăng” nào “đe doạ” ở biên thùy nào nữa đây? “Kèn gọi lính” là
của Tây nó thổi đấy giời ạ.
-
- Thôi em nhé! từ đây
anh cất bước
- Em yên ḷng vui
hưởng cuộc đời vui
- Đừng buồn thương,
nhớ, tiếc, hoặc ngậm ngùi,
- Muôn việc thẩy đều
do nơi số kiếp.
-
- 1940
- Thâm Tâm
-
- Bây giờ anh mới
từ biệt nàng để “cất bước”. Có trễ tràng lắm không? Thử hỏi trong suốt thời
gian ái t́nh mất mùa ấy anh đă “lê bước” ở chiến khu nào? Hai chữ vui trong một
câu thơ là những mỉa mai rất tiểu tâm. Vui ǵ nổi với những ngăn riêng “buồn
- thương, nhớ,
tiếc, hoặc ngậm ngùi” do anh mang tới. Anh lại dùng sai chư? “số kiếp” thay v́
duyên kiếp, hay duyên số. Nếu anh cất bước khỏi làng thơ th́ hay biết mấy. Em
Khánh và cả nước sẽ thực sự “yên ḷng vui hưởng cuộc đời vui”.
-
- Qua hai bài thơ
Gửi T.T.KH. cuả Thâm Tâm, người ta đă có cơ hội nh́n thấy rơ nhân cách và sở trường
sở đoản của nhà thơ này. Nhân cách tệ mạt, nếu không nói là hèn mạt ở vị trí người
t́nh,và cũng ở vị trí một người nghệ sĩ. Sở trường của Thâm Tâm là cố gắng, làm
dáng cho tối tăm chữ nghĩa. Sở đoản của ông ta là dung nạp những từ ngữ mơ hồ,
không nói được điều ́. Kể cả những từ, những ư hầu như vô nghĩa: “Vâng, tôi vẫn
biết cánh đồng thời gian”, hoặc như “Tiếng mùa lá chết đă xê dịch chiều”.
-
- Qua những nhận định
và so sánh, giữa những bài thơ T.T KH. và Thâm Tâm có khá nhiều điểm tương đồng
ở thể cách diễn ư và ngôn từ. Bỉ bút tạm đi đến một kết luận rằng: T.T. KH. chỉ
là một mẫu người giả tưởng dưới bàn tay đạo diễn vụng về thô lậu của Thâm Tâm. Hay
nói một cách khác th́ những bài thơ của T T KH là do Thâm Tâm “gà” hay viết
giùm cho người t́nh ba trợn của hắn .
-
- Thời đại nào
cũng có những sự việc lố lăng và con người lố lăng. Tỉ như T.T. KH. là
- một nhà thơ nữ
có thật, th́ với bốn bài thơ tầm thường, đầy dục tính khác thường ấy phỏng có đáng
để chúng ta quan tâm nhắc tới? Và Thâm Tâm nữa, cũng nên để ông ta ngủ yên ở dưới
mồ quên.
-
- Phê b́nh văn chương
người vốn là một điều khó. Thời gian và không gian đă khác nhau trời biển. Ngôn
ngữ cũng có nhiều biến thiên. Góc nh́n cũng vậy. Cái đúng ở hôm xưa, đă không ở
bây giờ.Và ngược lại. Càng khó hơn nữa là chỉ căn cứ vào những chứng liệu vô
tri để đào sới, dựng lại một giai thoại bí ẩn từ hơn nửa thế kỷ đă qua. Người
viết chỉ bằng một tấm ḷng thành khẩn với văn chương, không đố kỵ, định kiến. Nặng
nhẹ, đúng sai thế nào, mong quư vị thức gỉa cao minh chỉ giáo.
-
- *Thơ trích từ Tinh Yêu Trong Danh Ngôn Và Thi Ca
- của nhà Khai Trí 01-08-1993 CA
- Tháng 7-1994
- Hạc Bút Ông
-
-
Hạc Bút Ông
-
Trang 1 - Trang
2 Trang3 Trang
4
-
-
|
