|
| |
|
|
- VNI
-
- Nhöõng naêm gaàn ñaây, thô Nguyeãn Ñaêng
Tuaán xuaát hieän ñeàu ñaën treân khaép baùo chöông, vaø baùo
ñieän töû. Caùi aán töôïng toâi coù vôùi nhaø thô naøy laø
moät doøng thô raát tre,û ôû hình thaùi vaø thi ngöõ. Döôøng
nhö Nguyeãn Ñaêng Tuaán muoán laøm môùi thi ca baèng theå hieän
cuøng luùc söï traân troïng vaø baát caàn ôû caáu truùc? Cuõng
theá ôû thi ngöõ.
-
- Chæ thoaùng nhìn
thoâi, ngöôøi ñoïc deã coù caùi caûm töôûng raèng Tuaán ñaõ
ñuøa bôõn vôùi chöõ nghiaõ vaø buoâng thaû trong vaàn ñieäu.
Töôûng nhö Tuaán laøm thô thaät deã daøng. Ñuïng gì vieát naáy.
Nghó sao vieát vaäy. Vieát ngay moät maïch. Khoâng caàn goït ruõa.
Vaø cuõng khoâng maøng ñoïc laïi nhöõng gì ñaõ vieát. Theá
neân ôû thô Tuaán thöôøng laø laãn loän giöõa nhöõng haït
thuûy tinh laáp laùnh vaø nhöõng soûi ñaù saàn suøi thoâ nhaùm.
Giöõa choïn loïc caàu kyø vaø nhöõng neùt voäi vaõ chieáu leä.
Thô raát thô vaø thô chaúng gioáng thô.
-
- Nghó nhö vaäy cuõng
ñuùng thoâi, nhöng coù hôi oan uoång vôùi ngöôøi thô. Coù
theå laø Tuaán chöa phoâ dieãn ñöôïc ñieàu anh muoán? Anh muoán
nhieàu quaù? Coù theå laø yù höôùng muoán caùch taân thi ngöõ
nôi anh chöa ñaït? Anh töï saùng taïo cho mình nhöõng chöõ môùi,
nhöõng hình töôïng rieâng. Chaúng gioáng ai vaø cuõng khoâng
ai gioáng mình. Tuaán caàn moät con ñöôøng daøi hôn ñeå töï
traéc nghieäm tuoåi ngheà, vaø cuõng laø ñeå traéc nghieäm loøng
mình. Ngöôøi ta coù theå laøm thô cho vui, hoaëc boû luoân khoâng
laøm thô. Nhöng vôùi Nguyeãn Ñaêng Tuaán thì thô, trong giai ñoaïn
gaàn ñaây ñaõ laø hôi thôû, laø söï soáng cuûa chính anh.
-
- Do moät tình côø,
toâi bieát ñöôïc Tuaán ñaõ töøng traûi qua moät thaûm traïng
tình duyeân. Söï ñoå vôõ haïnh phuùc löùa ñoâi ñaõ ñeå
laïi trong anh moät khuûng hoaûng tinh thaàn toài teä nhaát. Vaø
thô ñeán vôùi Nguyeãn Ñaêng Tuaán nhö moät maëc khaûi, cöùu
roãi. Theâm vaøo söï khuyeán khích cuûa hai nhaø thô baïn laø
Baù Dónh, Thuyû Trang, taùc giaû ñaõ tìm ñöôïc choán nöông
naùu phieàn muoän ñích thöïc. Trong thô, vôùi thô.
-
- Vaø treân dieãn ñaøn
thi ca cuûa chuùng ta coù theâm söï nhaäp cuoäc cuûa ngöôøi thô
Nguyeãn Ñaêng Tuaán, vôùi bieät danh laø “Ngöïa maûi chaân
bon”. Anh cuõng töøng trôï thuû ñaéc löïc cho vaøi ta.p chí
nhö Caûo Thôm ôû DC, tôø Ngöôøi Vieät Quoác Gia ôû Montreùal.
Vaø cuõng thöôøng xuyeân goùp tay goùp tieáng trong nhöõng toå
chöùc ra maét saùch ôû ñiaï phöông.
-
- Moät caùch naøo ñoù,
döôøng nhö thô Nguyeãn Ñaêng Tuaán coù nhöõng neùt töông ñoàng
vôùi thi só Buøi Giaùng ôû côn meâ loaïn cuøng chöõ nghiaõ?
Vaø thô choaùng ngôïp maàu vaøng cuûa Van Gogh?
-
- Buøi Giaùng öa noùi
chuyeän vôùi chaâu chaáu, caøo caøo, thì Nguyeãn Ñaêng Tuaán
öa nhaéc ñeán ñuû loaïi chim: chim seû, chích choeø, roøng roïc,
boùi caù... Xin ñôn cöû moät vaøi hình aûnh tieâu bieåu nhö
sau:
-
- “Vì ñaâu maây ñaäu treân ngaøn
- Cho con cheøo beûo hoùt vaøng noãi vui”
- (Em ôi toâi ngaïi thoát lôøi
yeâu em)
-
- “Baây giôø tình ñaõ sang soâng
- Con chim boùi caù loâng nhoâng treân trôøi...”
- (Baây giôø)
-
- “Toâi con chim xoaûi doøng thu muoän
- Hoûi laù phong chöøng daáu hoang lieâu”...
- (Coù chuùt gì anh cuõng nhö
em)
-
- “Nguû ngoan ñi nheù moäng laønh
- Ñoâi chim seû nhoû sôùm hanh naéng vaøng”...
- (Tình maõi ôû phöông Ñoâng)
-
- “Naøy con chim chích choeø khôø
- Cuõng theo phoá nuùi bô phôø ngoùng ai?”
- (Baøi phoá nuùi thieàn
hoang)
-
- Maàu vaøng trong thô
Tuaán cuøng khaép:
-
- “Vaøng hoa hiu haét loøng hoa ñoù”
-
- “Toäi con soâng sôùm möa vaøng goùt chaân”
-
- “Coù vaøng caâu noùi lôøi heøn moïn thoâi”
-
- “Hoa vaøng maáy ñoaù cuïm vaøng phôi”
-
- Treân döôùi 100
baøi thô trong thi taäp ñaàu tay naøy laø moät troän laãn hoàn
nhieân giöõ moät buùt phaùp chöa ñònh hình theá ñoù. Giöõa
nhöõng danh cuùc, danh traø, laø nhöõng thöù hoa ñoàng coû noäi
chen soáng. Nhöng coù leõ nhieàu ngöôøi coøn chöa bieát Nguyeãn
Ñaêng Tuaán laøm nhaïc?
-
- Giöõa lôøi nhaïc
vaø lôøi thô coù ñoâi chuùt khaùc bieät ôû thanh ñieäu vaø
caáu truùc. Lôøi nhaïc cuûa Trònh Coâng Sôn raát thô, nhöng döôøng
nhö hoï Trònh aáy ñaõ chöa töøng laøm thô? Nhaïc dung naïp nhöõng
saùo ngöõ vaø chuyeân taûi theo noù moät soá hö töø. Ñoâi
khi laø nhöõng laäp laïi khoâng caàn thieát, khoù chaáp nhaän
ñöôïc trong thô. Laäp laïi ôû theå ñieäu vaø tieát ñieäu,
ôû ngoân töø. Ngöôøi vieát lôøi nhaïc thöôøng phaûi coá vöôït
qua nhöõng khuùc maéc baát töû aáy do töù nhaïc ñoøi hoûi.
Ngöôøi vieát lôøi nhaïc bình thöôøng, seõ neùm vaøo cung baäc
ñoät bieán aáy moät soá hö töø, moät maûng chöõ laøm daùng
voâ haïi. Ngöôøi coù kieán thöùc hôn thì ñem baày haøng voâ
toäi vaï nhöõng daáu aán cuûa trieát, cuûa thieàn. “Laøm sao
em bieát bia ñaù khoâng ñau?” haàu nhö khoâng aên nhaäp gì tôùi
lôøi ca tröõ tình cuûa hoï Trònh trong baøi Dieãm Xöa. Nhöng
ñaõ cöùu ñöôïc Dieãm Xöa ra khoûi nhöõng ñôn ñieäu nhaøm
teû.
-
- Nguyeãn Ñaêng Tuaán
coù leõ cuõng khoâng thoaùt ra khoûi caùi khoù khaên giöõa ngöôøi
laøm thô vaø ngöôøi vieát lôøi nhaïc? Bôûi thô ñích thöïc,
luoân chöùa trong noù thöù nhaïc rieâng. Nhöng ngöôïc laïi, lôøi
moät baûn nhaïc thì haàu heát khoâng laø moät caáu truùc thuaàn
tính cuûa thô. Ta haõy “nghe” baøi thô Höông Tình cuûa Nguyeãn
Ñaêng Tuaán döôùi ñaây:
-
- Ngöôøi ôû cuøng ta ôû cuøng ta
- Söông non vöøa ñaäu döôùi chaân ngaø
- Baøn tay eâm aám len chaân toùc
- Môùi uû höông tình moät toái qua
-
- Naøy ngöôøi ñoâi moâi hoàng ñoâi moâi
- Phaán son cuõng coøn theïn beân ngöôøi
- Saùng nay con naéng coøn ngaùi nguû
- Neân chuùt höông tình vaãn chöa phai
-
- Naøy ngöôøi ñoâi vai troøn ñoâi vai
- Ñeâm qua da thòt ngaùt höông trôøi
- Höông thôm coøn naùt nhaàu beân gaùy
- Mang hoàn phong nhuïy ñeán chôi vôi
-
- Naøy ngöôøi hoâm nao buoàn gheù laïi
- Giöõ maõi nuï hoàng son treân moâi
- Long lanh thu aûo maøu maét bieác
- Höông tình ngöôøi quyeän caû ñôøi toâi.
- (Höông tình)
-
- Ba trong boán ñoaïn
thô treân ñaõ coù nhieàu chæ daáu laø lôøi vieát cho nhaïc hôn
laø cho thô. Ba caëp môû ñaàu
ôû moãi ñoaïn treân ñaõ coù chung moät giai ñieäu vaø theå
caùch trình töï. Cuõng khoâng heà gì, neáu ngöôøi vieát boû
vaøo ñaáy nhieàu coâng phu hôn, nhö khi vieát loaïi thô boán,
hoaëc naêm chöõ. (Thô caøng ít chöõ, caøng khoù vieát cho ñaït,
caøng phaûi tuyeån choïn nhieàu hôn. Khoâng coù choã ñöùng cho
nhöõng saùo ngöõ, hö töø.)
-
- Coøn Chuùt Gì Anh
Cuõng Nhö Em laø moät tröng daãn khaùc cuaû Nguyeãn Ñaêng Tuaán
vieát lôøi ca, vaø Nguyeãn Ñaêng Tuaán laøm thô:
-
- Coù nhöõng ñôøi xanh nhö coû reâu
- Xuoâi theo suoái löôïn maõi ban chieàu
- Toâi, con chim xoaûi doøng thu muoän
- Hoûi laù phong chöøng daáu hoang lieâu
-
- Coù nhöõng hoàn xanh nhö boùng caây
- Lôõ nhö thu xaùm trô thaân gaày
- Toâi caây coå thuï muøa laù rôùt
- Coøn chuùt boïng roøn troáng buûa vaây
-
- Coù nhöõng ngaøy xanh nhö bieån quanh
- Em, con soùng vôõ cuoán tình anh
- Caû ngaøn boït traéng nhoaø xoâ caùt
- Coøn daáu aân tình xoaù tim nhanh
-
- Coù nhöõng buoàn xanh nhö buoàn toâi
- Bao naêm quaïnh queõ boùng queâ toài
- Nhaäp ra thuûy taän vuøng thöông nhôù
- Traûi khaép choán cuøng meânh mang troâi.
- (Coù chuùt gì anh cuõng nhö
em)
-
- Nhöõng “boïng roøn,
soùng vôõ...” laø nhöõng coá gaéng ñaùng keå cuû Nguyeãn Ñaêng
Tuaán trong yù höôùng laøm môùi ngoân töø thi ca. Trong thô
Tuaán cuõng coù khoâng ít nhöõng cuïm töø môùi khaùc coøn laø
thöû thaùch ñoái vôùi ngöôøi saønh ñieäu nhö: “maàu laãm,
naïm theà, suõng aøo, cay môø, leû au, laãm the...” Theo toâi,
thi só laø ngöôøi saùng taïo ra ngoân ngöõ môùi. Chuùng
ñöôïc chaáp nhaän hay khoâng coøn laø moät daáu hoûi lôùn,
moät cô duyeân naøo ñoù. Tröôùc ñaây vaøi thaäp nieân, haún
ít coù ai trong chuùng ta töôûng ñöôïc raèng nhöõng töø thoâ
xaûm, voâ duyeân nhö: “söùc maáy, heát xaåy, muùt muøa, haøng
xòn, choâm chóa...” ñaõ coù ñöôïc choã ñöùng trong ngoân
ngöõ nhaân gian, vaø ôû cuøng vaên chöông.
-
- Hy voïng raèng qua
baøi giôùi thieäu ngaén nguûi naøy, toâi ñaõ nhìn ñuùng chaân
dung nhaø thô Nguyeãn Ñaêng Tuaán ôû nhòp thô bình thöôøng.
Vaø nhöõng luùc thô anh buoâng thaû. Voâ yù hoaëc coá tình?
-
- Phaûi Thu
-
- Buoàn rieâng ngöôøi ôû thu saàu
- Ngaøn maây cuõng hoûi ngöôøi ñaâu chöa
veà
- Buoàn theo con soùng naõo neà
- Chia vuøng kyù öùc thaønh queâ quaùn cuøng.
- (Ngöïa maûi chaân bon,
10/98)
-
- Nhaäp Thaát
-
- Khi nhìn vaùch thaáy roõ raøng
- Thaïch thuøng taïch löôõi voäi vaøng ra
saân
- Coøn trong thaïch thaát ñoû raàn
- Chaïy voøng chaïy loaïn caùi taâm raäp rình.
- (04-19-99)
-
- Khaù nhieàu ngöôøi
ñaõ cheát vì thô, cho thô, nhöng deã ñaõ maáy ai khieán thô
soáng maõi. Haõy cöù laø “Ngöïa Maûi Chaân Bon”, vaø maõi
daønh cho thô moät taám loøng. Theá nheù, baïn ta.
-
- Haø Huyeàn Chi
- 071799
-
-
-
-
|
