Tho Hoa Sen

HHC




Ha Huyen Chi







Mau Binh



Đại Mục Lục Thơ HHC







		Số
Phác Thảo Bộ Phim Văn Sử Con Tiên Cháu Rồng Mời vào trang Phim Rồng Tiên
Mục Lục Thơ Mậu Binh ABC
Mục Lục Thơ Mậu Binh Theo Từng Tập

UNICODE

THƠ HOA SEN

NGUYỄN HỮU NHẬT
--------------------------------------------------------------
NGƯỜI ĐỌC: HÀ HUYỀN CHI

LTG: THƠ HOA SEN là thi phẩm thứ hai cuả Nguyễn Hữu Nhật, 1991, Na Uy. Anh Em xuất bản. Gồm 300 bài tứ tuyệt lục bát.
Cuốn trước đó: Thơ Nguyễn Hữu Nhật, 1990, cũng do Anh Em xuất
bản.Thơ nhiều thể loại, nhưng đa số là lục bát.
(Những chữ in đậm trong thơ là ghi chú riêng của Hà Huyền Chi)
**************************************************************

Ba trăm bài thơ lục bát. Ba trăm đoạn hoa thơ. Ba trăm khúc tiểu luận mang réo rắt âm điệuu và hương sắc của hoa, cuả đạo và đời. Bạn là người thưởng ngoạn bằng tấm lòng tri kỷ, hay bạn là khách nhàn du
dục mã khán hoa, thật không dễ gì kiếm được lối vào tâm thức của thơ
hoa.Tôi cũng vậy.Tưởng như đã nắm được cái chìa khoá để vào vườn
hương.Thế nhưng tôi đã lầm. Đô i khi tưởng là vào rồi. Đã ở trong rồi, mà
rốt cuộc vẫn là ở cõi ngoài:

95
nhà thơ tu ở chùa nào
chỉ lo đẩy, gõ cưả vào thôi sao
gió đùa đẩy lá trên cao
cửa không cánh cửa, gõ vào ánh trăng
(trang 42 Thơ Hoa Sen, NHN)

Cửa vẫn có đó. Cưả mở. Cửa không cánh cửa.Tác giả đã nhắc khéo với người đọc điều ấy.Thì ra tôi đã gõ hoài vào ánh trăng thơ Nguyễn Hữu Nhật. Từ cố thi sĩ Vũ Hoàng Chương, loại thơ 28 chữ được khai phá và quảng bá sâu rộng hơn.Thi bút Gác Mây của ông gọi là: Nhị Thập Bát Tú. Sáng tác được cô đọng, gói ghém trong 4 câu: thất ngôn, hoặc lục bát.

Dừơng như các thi sĩ thời ấy không mấy hưởng ứng, bị khích bác nhiều nhất cũng là ở chữ Nhị Thập BátTú. Dường như danh xưng này cũng đã được dùng cho một thi xã nào khác của vương tôn, thời Cao Bá Quát?. Kho tàng thơ Trung Hoa không thiếu gì những thất ngôn tứ tuyệt.Vậy thì còn bầy đặt dựng lại thi đàn Nhị Thập Bát Tú làm gì cho thêm rắc rối?

Công bằng mà nói,Thât ngôn bát cú hay tứ tuyệt gì nữa cũng chỉ là hình thức do thi sĩ đặt ra. Bạn thích hay không, xin cứ việc tuỳ hỉ .Thế cứ là Nhị Thập Bát Tú đã sao? Cái hay cuả Nhị Thập Bát Tú này ở dung nạp và tôn vinh được 4 câu lục bát.

Nguyễn Du đã có công đãi lọc để lục bát đi ra khỏi cái khuôn thước mộc mạc bình dân của nó.Vũ Hoàng Chương đã vinh danh nạm vàng lục bát, đã đặt cho thơ sáu tám cái ngôi vị đài trang. Sự chống đối của các thi nhân thời đó còn có lý do khác nữa. Đó là thời được mùa huy hoàng của những su hướng thi ca tự do, trong đó có thơ xuôi.

Do đó, nếu trước 1975, ta bỏ công sưu tầm các bài thơ Nhị Thập Bát Tú có lẽ cũng không được là bao so với rừng thơ phong phú hơn ở các thể loại khác. Sau 1975 loại thơ Nhị Thập Bát Tú đã thấy xuất hiện thường xuyên, liên tục trên các tạp chí, thi đàn. Người lãnh ấn nguyên nhung trên tuyến đầu của Nhị Thập Bát Tú là Thi sĩ Viên Linh qua Thủy Mộ Quan. Kế đó là một kiện tướng khác:Thi Sĩ Nguyễn Hữu Nhật qua hai thi tập,Thơ Nguyễn Hữu Nhật, 1990 và Thơ Hoa Sen, 1991. Tôi tin rằng hiện nay Nguyễn Hữu Nhật là người phá mọi kỷ lục ở thể loại thơ Nhị Thập Bát Tú này. Dù anh thích, hay không danh xưng Nhị Thập Bát Tú.

Qua 3oo đoản khúc trong Thơ Hoa Sen, NHN đã tận tình và tài tình khai thác những cái tĩnh và động trong thơ hoa, thơ đạo và thơ đời.( Kinh là thơ cuả đạo, thơ là đạo của đời).

Người đời đã hoài công đẩy, gõ mãi cánh cưả thơ.Tôi cũng vậy,khi tìm một chìa kho vào vườn thơ NHN để tìm hiểu cái hệ thống suy cảm cuả thi sĩ ở thơ hoa, thơ đạo, và thơ đời.Thật không dễ gì nắm bắt được bóng thơ NHN. Là hoa đấy,nhưng hoa lại nhuốm vẻ thiền. Là thơ đạo, nhưng lại thơ cưu mang đời sống khốn khó trần truồng.Thế nên sự tách biệt ở đây chỉ là một hình thái tương đối. Bất khả thi.

Dầu sao đây cũng chỉ là những cảm nghĩ phiến diện cuả riêng tôi về những châu ngọc tìm thấy nơi Thơ Hoa Sen cuả Thi Sĩ NHN:

Thơ Hoa:

37
nói bằng ngôn ngữ cuả hoa
Ca diếp nhìn Phật nghe ra mỉm cười
bùn tanh ươm giống hương trời
bông sen ý đạo từ đời mà ra

46
sen hồng hái sớm cho tươi
mang theo bát hứng hương trời thật trong
về chuà, lúc cắm hoa xong
rẩy sương hạt trắng thành hồng ngọc gieo

61
cùng lúc ngàn đoá hoa sen
mỗi bông mười cánh rụng trên mặt hồ
không còn là truyện hư vô
đời thơm một cách điên rồ nhụy hương

"bông sen ý đạo từ đời mà ra" và "rẩy sương hạt trắng thành hồng ngọc gieo" đã gói trọn tinh tuý của thơ lục bát NHN. Chữ "hương trời" gượng ép để chỉ sương mai, dù đã cố tình gài thêm chữ "thật trong" sau đó. Đoạn 61 không vững, với gán ghép hư cấu tứ và từ. Cả ngàn đoá sen, cùng lúc rụng mỗi bông mười cánh thật sao? Thơm một cách điên rồ thì thanh quý ở chỗ nào?

Thơ đạo:

2
tới đòi tiền chép kinh thuê
thấy sư áo rách lại về không thôi
ánh trăng vào chỗ người ngồi
mở tâm hồi hướng ra đồi trắng hoa

70
ý thiền con hỏi là chi
thầy buông gậy, chẳng nói gì, đứng yên
và đâu là dụng của thiền
bước đi, thầy nhặt gậy lên mỉm cười

79
nếu nhắm mắt lại nghe đàn
thấy hoa mơ rụng bay sang láng giềng
thì nhạc không tiếng là thiền
thấy hoa mai rụng còn nguyên trên cành

Bằng lối dẫn bình dị ấy, lục bát NHN như đã nhuốm sắc đạo, và thiền. Chữ "không thôi" chưa chỉnh khi muốn nói là:về không, về tay không. Cũng thế, chữ "người" thay cho sư là một tôn vinh không khéo, không cần thiết. "Đồi trắng hoa" vô nghĩa, làm mỏng ý thơ . Đoạn 70 rất khéo. Câu cuối, nếu tránh được sự gò ép ở bước đi rồi mới nhặt gậy thì mới thật là toàn bích. Mỉm cười thầy nhặt gậy lên di hành, là một thí dụ. Đ oạn 79 có nhiều vội vàng hơn. Có cần thiết "nhắm mắt" để "nghe" không? Có cần tiếng "đàn" để thiền không? Hai thí dụ về "hoa mai rụng" có nhiều không?

Thơ Đời:

3
lòng vui Bát nhã Tâm kinh
mỗi giòng mỗi chữ thấy mình đẹp hơn
quê nhà đói rách tủi hờn
cưú người mài kiếm còn hơn ngồi thiền?

6
lên non xa lánh mọi người
bụi không bám hạt sương trời trong hoa
chiều nao mây khói hiểu ra
đời đau thêm nỗi mình ta hưởng nhàn

14
nghe nói là trảm mã trà
cuả ai trong núi gửi ra biếu thầy
nhà sư lần tràng hạt ngay
tay run tiếng hí cả bầy ngưạ đau

Tôi hoàn toàn tôn trọng quan điểm riêng của tác giả qua việcc tu đạo hay (thế thiên) hành đạo, cái nào hơn. Đoạn 6: "bụi không bám" sương trời trong hoa là một cường lý. Đoạn 14, câu cuối: Chữ "tay run" không khéo lắm. Tay run vẻ xúc động vui, buồn đều giống nhau. Dĩ nhiên khó thể ngộ nhận ở câu này, nhưng vẫn có thể tránh bằng hai từ khác như: đâu đây, khi không... chẳng hạn.

Thơ hoa trong đạo, thơ đạo trong đời:

1
mẹ ngồi tụng kinh Liên hoa
làm thơm suốt cả dãy nhà ba gian
mình con ngủ gật trên bàn
bài chưa thuộc hẳn mộng toàn hoa sen

66

tình thơm xôi gấc đầy mâm
thuở người đỏ mặt lúc cầm tay nhau
sen hồ cánh trắng nhuộm mầu
kể từ dạo ấy về sau cứ hồng

8
bạn cho uống đã sa kê
trạnh lòng rượu đế muốn về nhà ngay
trách làn mưa bụi xuân bay
cố che không để người say thấy đường

74
hồn tôi xưa giặt áo tăng
đắm chìm trong nước ánh trăng lụa vàng
vốc đầy tay ngọc cười vang
sóng trôi mất áo, lang thang tới giờ

75
sư nghe tiếng mo? nhận ra
lòng ai còn trẻ nhớ nhà tụng kinh
gõ vào rung trái tim mình
nếu không thì mọi thứ tình đã buông

97
lá mà người nắm trong tay
ít hơn lá ở trên cây trong rừng
giưã hai nhịp đập tim ngừng
chút yên lặng ấy vô cùng lớn lao

Đoạn 1: Kinh thơm, học trò ngủ gật, chưa thuộc bài, mộng hoa sen, liên kết với nhau có phản tác dụng không? Đoạn 66: Câu 2 rất đẹp "thuở người đỏ mặt". Đoạn 75: Câu kết không vững
làm giảm một ý thơ đẹp ở trên. Tôi rất thích câu:"Gõ vào rung trái tim
mình". Đoạn 97: Hai câu đầu là một khẳng định ngây thơ. Chữ "ngừng" ở
câu 3 không chỉnh. Khoảng cách giữa hai nhịp đập ấy không thể gọi là
"ngừng" được.

Những châu ngọc trong thi ca cuả Nguyễn Hữu Nhật còn nhiều, thật nhiều. Nhưng lá héo, cành cong cũng không ít. Tôi chỉ xin lược trích một vài đoạn như sau:

25
trăng lồng bóng nước in trăng
nước gương soi sáng, ánh trăng chiếu ngời
ngọn nguồn lấp lánh biển khơi
dẫu trôi con nước chẳng rời bóng trăng

Bốn chữ "trăng" trong bài là một xử dụng điệp ngữ và điệp vận rất bất thường.Tứ thơ khá đặc biệt ở câu cuối không cứu nổi cái hỏng cuả toàn bài.

48
sóng lan ra rất nhiều vòng
vòng ngoài chưa đính vòng trong đà rời
cá chép đớp trăng vàng rơi
sen lay cánh rụng, hoa bơi thuyền chìm

Ý thơ không chỉnh ở chữ "đính" và chữ "rời".Hoa bơi thuyền
chìm, không liên kết được với 3 câu tả thực ở trên.

51
nói nhỏ mà khêu đèn to
vách tường chụm bóng, thầy trò chia tay
gặp nhau đâu chỉ kiếp này
lá rơi chứa hết sông đầy sóng trôi

Cảnh chia ly thầm lén "nói nhỏ" mà khêu đèn "to", thật không hợp lý, ở nghĩa thầm lén, hoặc không muốn làm phiền người khác .Vớt vát được là ở câu 3.

97
mỗi người đứng một bên bờ
nhìn sang nhau gọi là bờ bên kia
cách sông lòng chẳng rời chia
bờ bên đây, bờ bên kia: một bờ

Thật tiếc là hai câu đầu điệp vận làm hỏng một hình ảnh vô cùng độc đáo ấy.

Kết luận: Từ thi tập đầu tay, Thơ Nguyễn Hữu Nhật, đến Thơ Hoa Sen, đã có những bay bổng và trau chuốt thật rõ ràng.Viết về thơ đạo, ý thiền, tôi chỉ cảm có hai người: Phạm Thiên Thư và Nguyễn Hữu Nhật.Trong những rừng thơ hàng loạt ra mắt người đọc ở hải ngoại, thơ Nguyễn Hữu Nhật xứng đáng góp mặt trong tủ sách gia đình. Xin trang trọng giới thiệu thi phẩm Thơ Hoa Sen với toàn thể khách yêu thơ.


hahuyenchi