Bên lề chuyện
Hà Huyền Chi
Ra Mắt Trăm Họ
tạp ghi của Ngọc Bích
Do một tình cờ, tôi cứ lẽo đẽo theo chân anh Hà Huyền Chi trong khá nhiều cuộc ra mắt sách, mà anh thường gọi đùa là Hà Huyền Chi Ra Mắt Trăm Ho.(Chữ của nhà thơ có khác) Thực tình thì cái cảnh tượng lắm cha con khó lấy chồng này, và đám khán giả đôi khi cũng khắc nghiệt không kém các bà mẹ chồng, mẹ ghẻ là mấy.
Tôi đã tình cờ có mặt ở Houston, ở Oklahoma City, ở San Jose, ở Denver. Nói là tình cờ, nhưng thực ra tôi đã có chủ đích riêng khi dự định sẽ viết một cuốn tạp ký về 7 đấng văn nhân gạo cội (trong đó có anh Hà Huyền Chi) và ba bậc nữ lưu tài danh.
Sau đây là những chuyện bên lề do tôi chứng kiến và ghi nhận. Bằng tai nghe mắt thấy, bằng hình chụp và Video.
Houston: Chuyến ra quân lần đầu của Hà Huyền Chi:
Do tạp chí Con Ong Texas tổ chức , nhân ngày kỷ niệm đầy tuổi, đã được diễn ra vô cùng trọng thể. Vũ trường Ritz lộng lẫy, khoảng 500 ghế, đã đầy chật thân hữu và quan khách mộ điệu.
Hoạ sĩ Phạm Thông, chủ tiệm Con Ong Texas đã bầy tỏ sự quý mến thi sĩ Hà Huyền Chi một cách đặc biệt, vô cùng đặc biệt. Anh đã không ngại tốn kém in tặng thi sĩ 1000 cuốn thơ: Một Túi Bình Sinh Một Túi Thơ cho dịp ra mắt này. Hơn thế nữa, anh đã đích thân đáp chuyến bay cấp kỳ đến phi trường Okahoma City chỉ để giao 1 thùng sách đầu tiên cho kịp ra mắt ngày hôm trước đó. Giao tại phi trường, rồi trở về Houston ngay bằng chuyến bay gần nhất.
(Tôi rất tiếc đã không kịp thu xếp để tham dự buổi này. Nghe nói là rất thành công. Khách ái mộ đã vây kín quầy sách để mua, từ trước khi chương trình được chính thức khai mạc.)
Theo tôi dò hỏi thì đây là một tổ chức ra mắt sách tốt đẹp nhất và thành công nhất ở Houston. Bởi đã quy tụ được hầu hết văn nhân nghệ sĩ tỉnh này. Nhiều người đã không quản ngại lái xe 3,4 tiếng để tới hội trường.
Chương trình thật phong phú chật cứng, khít khao với những màn phụ diễn ca ngâm đặc sắc. Do đó phần phát biểu của diễn giả Thiện Nhân Nguyễn Khánh Do được dự trù là 15 phút đã bị cắt xuống còn có 5 phút.
Năm phút cho một bài giới thiệu tác phẩm của một nhà thơ lớn như Hà Huyền Chi quả thật là một nan đề. Thế nên khi được mời lên diễn đàn thi ông Thiện Nhân (chẳng thiện tý nào) liền thẳng thắn khiếu nại trước cử toạ đã hết 7 phút. Ông trình làng cuốn thơ Đồng Thiếp của HHC trong tay với hàng chục trang được ghi dấu cùng khắp để phân bua. Đại ý rằng ông để nói riêng về tác phẩm ĐoÀng Thiếp thôi, ông cần ít nhất là tiếng rưỡi. Ban tổ chức đã trói tay ông trong giới hạn 15’, nay rút xuống còn có 5 phút thì tài thánh cũng không làm nổi.
Tuy nhiên ông Thiện Nhân cũng đã làm được việc ấy, một cách rất Thiện Nhân thế này. Ông nói rằng: Một cuốn thơ chỉ cần vài bài hay. Một bài thơ chỉ cần vài câu hay đã đủ cho người đọc nhớ mãi. Thơ cuả HHC thì hầu như bài nào cũng có những câu thơ hay, khiến chúng ta xúc cảm, kỳ thú. Để chứng minh điều này, tôi xin phép được lật đại vài trang để đọc dùm quý vị...
Và Thiện Nhân đã làm thử, đã chứng minh được điều ông muốn nói khiến cử tọạ vô cùng thích thú, tán thưởng nhiệt liệt.
Một người đe.p, cô Bạch Tuyết góp những lời phát biểu rất đẹp cho thi sĩ HHC và xin mua 5 cuốn với giá $500.00. (Tôi còn thấy khá nhiều người mến mộ HHC đã mua thơ với giá $100.00 một cuốn.)
Say men chiến thắng, Phạm Thông đã suýt quên mất phần chính yếu là mời HHC lên nói đôi lời tâm cảm với độc giả. Khi được nhắc nhở thì họ Phạm lại sơ ý không chịu rút lui khỏi sân khấu. Thế nên HHC bối rối cành hoa một lát rồi cũng đành phải làm tưới cho xong. Lúc thì anh quay xuống cử toạ, khi thì anh quay sang họ Phạm vẫn cương quyết thủ đài.
Theo đám Con Ong Texas cho biết thì đêm đó HHC bán được gần hai ngàn đồng tiền sách. Nhưng hôm sau chàng thi sĩ HHC theo Song Ngọc đến sòng bài Lake Charges trở về thì thi tập Một Túi Bình Sinh, Một Túi Thơ đã được cải danh thành Một Túi Bình Sinh, Một Túi ...Không. Và của thiên lại trả điạ, tiền vào tay trái đã ra bằng tay phải. Chẳng biết HHC có bài thơ nào cho cái cảnh rách túi này không?
(Những sự quý mến của bằng hữu đối với anh HHC thật đầy. Nhà thơ Trần Lộc đã đài thọ vé máy bay cho anh trong chuyến đi này. Và nữa, nhà thơ Hà Phương Hoài đã in tặng cho anh 1,000 cuốn thơ Kẽm Gai là một bằng chứng khác. Nhiều nhạc sĩ tên tuổi đã phổ thơ anh. Con số nhạc bản đã lên tới trên 200 bài. Tôi nghĩ, anh thật xứng đáng với những quý mến ấy, bởi anh vốn trân trọng với chữ nghĩa và tình bằng hữu.)
Kể về lòng ưu ái của bằng hữu đối với Hà Huyền Chi, tôi cũng “tình cờ” có mặt trong một dạ tiệc dành riêng cho anh ở Okahoma City. Do cặp Kim Dung, Thế Quý và bạn bè tổ chức. Tôi đã gặp Nguyễn Văn Chức, Lê Hữu Mục, Nguyễn Trọng ở đó. Bạn bè say mê ngâm thơ HHC và hát hàng loạt những bài nhạc phổ từ thơ anh.
Tôi nghe được vài câu trao đổi lý thú như sau:
Trần Lộc: Từ khi quen với anh HHC rồi, tôi thấy không cần thiết quen với nghệ sĩ nào khác nữa.
Phương Anh, chủ báo Oklahoma: Là thi sĩ, sao anh lại chọn binh chủng Nhẩy Dù?
-Chính Nhẩy Dù biến tôi thành thi sĩ. Tôi làm thơ từ trên mây, nên đã có Không Gian Vương Dấu Giầy?
-Sao có nhiều phóng viên mặc áo hoa, đeo bằng dù. Nhưng tôi biết họ không ở binh chủng này ngày nào.
-Ai cũng có thể học nhẩy dù và đeo bằng dù ở áo nào họ muốn. Nhưng chữ Nhẩy Dù viết hoa là chỉ dành riêng cho những người Mũ Đỏ mà thôi. Với họ thì “Một ngày Mũ Đo,ũ một đời Mũ Đỏ.”
“Không là gió mà bay trên cánh gió
Không là mây mà ngạo nghễ đường mây
Một ngày Mũ Đỏ, một đời Mũ Đỏ
Giữa không gian còn lưu lại dấu giầy...” HHC
Nguyễn Văn Chức:
-Ha` Huyền Chi rất dễ thương nhưng Mậu Binh đểu bỏ mẹ. Tôi nhớ hoài thơ anh: “Bác Hồ chợt rụng chòm râu. Mu cô hộ lý rát đau cả tuần.”
Theo Nguyên Nhi cho biết thì HHC trở thành cái đinh trong dạ tiệc của Đại Hội H.O hôm sau. To^i nghĩ, anh thật xứng đáng đón nhận những nhiệt tình ái mộ đó. Lúc sau này HHC làm rất nhiều thơ tình, nhưng qua 16 thi tập đã ấn hành cho thấy, anh vẫn nặng lòng hơn với thể loại thơ chiến đấu.
Sự mẫn cảm cuả HHC thật cao, thật bén. Con người dũng cảm ấy đã có một tâm hồn đa cảm, mỏng manh không ngờ. Khi được dẫn đến thăm khu vực do kẻ điên khùng nổ bom, anh như muốn khụy xuống lề đường với mắt lệ lưng tròng. Chính cô bạn nhỏ Phương Anh là người đã cho anh mượn đỡ bờ vai, và dìu anh ngồi xuống ghế đá. Anh run rẩy ghi vội những dòng thơ và đó là bài Chào Oklahoma đã khiến nhiều người rơi lệ khi đọc.
Chào Oklahoma!
Nổ, đã nổ những trái bom vô sỉ
Nổ, đã nổ những lòng người manh nha
Vương vất đâu đây hồn trẻ, xác già
Quanh hàng rào chống đạn
Sao lại Oklahoma?
Đã 168 người thảm nạn
Cuối tháng Tư 1995
Người thử thách lương tâm nhân loại
Người bỏ cửa bỏ nhà
Bỏ thây nơi lãnh hải
Dù không tiếng nổ nào vỡ ra
Vẫn nửa triệu thuyền nhân chết thảm
Bất hạnh có riêng gì Oklahoma?
Ta chợt dấy ngợp hồn thương cảm
Như người thân vừa mới qua đời
Như tại nơi đây còn vương vãi máu người
(Vàng, đen, trắng thì cũng là máu đỏ)
Cám ơn người bạnh nhỏ
Cho ta mượn đỡ bờ vai
Cùng chia sẻ nhịp tim nhân ái
Những búp bê bằng vải
Những thánh giá bằng cành khô
Đã khiến ta xúc động chẳng ngờ
Chút di vật cỏn con máng trên rào thép
Như đều vất vưởng một hồn ma
Của những người tử tuyệt
Ta rướm lệ như một lời vĩnh biệt!
Chào Oklahoma!
Nov 2, 1998
hahuyenchi
San Jose Một Thành Công Ngoài Dự Tưởng:
Do một sắp đặt hoanụ toàn bất ngờ, tôi khi không lại được ghi danh là Đại Diện cho Ban Tổ Chức trong buổi ra mắt sách của anh HHC tạ quán Les Amies Cafe. Bất ngờ vì tôi không được hoiũ ý kiến, và là người phương xa. Bất ngờ là tổ chức thật luộm thuộm, chắp vá, chụp giật. Trong khi bằng hữu của anh HHC kéo đến từ những thành phố rất xa: Phạm Chi Lan, Nguye^n Nhi từ Dallas. Kim Dung, Thùy Trang từ OKC. Mai Anh Việt từ Oregon... Nhiều ngươ`i đã không cồ cơ hội trình diễn, góp vui trong chương trình, bơỉ hệ thống âm thanh quá tệ. Dàn nhac không có. (Giờ chót cây đàn Organ tổ chảng mới được các anh HHC, Nguyên Nhi, Đào Văn Bình,Nguyễn Châu và Lê Quang Tấn khệ nệ khiêng từ “hộ khẩu” đối diện vaò hội trường. Nhưng lại không có ai biết xử dụng.) Tới giờ khai mac, đèn còn chưa bật, ghế còn nằm ngũ trên lưng bàn. Chủ nhân cua tiệm Cà phê còn...chưa tới.
Cái Micro độc nhất thều thào, eo éo dùng cho chương trình lại không có chân. Thế nên thi sĩ bự HHC phải dí cái Micro vào mồm nhạc sĩ Mai Anh Việt khi anh tự đàn và hát nhạc phổ từ thơ HHC.
Thú thực là mọi chuẩn bị kỹ thuật cho chương trinh này đều...không chuẩn bị gì ráo. Còn nhiều điều quá xệ, tôi không muốn nói thêm, vì dầu gì, tôi cũng bị mang tiếng là đại diện cho ban tổ chức cùng với anh Nguyễn Châu. Khai hết những bê bối này ra, có khác nào tôi tự trét bùn lên mặt mình chứ?
Và bất ngờ lớn nhất là, dù vậy, anh HHC đã bán gần hết sách trước khi chương trình chính thức khai diễn. Buổi này cũng quy tụ được khá đông đảo những khuôn mặt văn nghệ sĩ hàng đầu của địa phương. Tại tiệm phở 54 cuốn thơ Bão Đầy cuối cùng, rách bià cũng được người quen của Sao Biển đòi mua với một tấm chi phiếu khá đẹp.
Denver, thành phố tình nồng:
Khoảng trên 250 khách thơ, có bán vé, đã lấp đầy hội trường rộng lớn khang trang đêm Dạ Vũ Tình Thơ tại Community Senior Center với ban nhạc Boulevard và dàn âm thanh tuyệt hảo.
Ban tổ chức chỉ là nhóm thân hữu của anh HHC gồm anh chị Lê Toàn Thơ, Trần Ngọc, Phạm Lữ, và Tựu Sơn.
Phải nói rằng sự tổ chức nơi đây vô cùng chu đáo. Từ ẩm thực, văn nghệ, điều hành. Đặc biệt là các vé tham dự, chỉ dành bán cho thân hữu, nên đám khách chọn lọc này hầu hết đều đã quen biết lẫn nhau. Do đo không khí thân vui nhiệt tình hơn những tổ chức khác mà tôi được tham dự.
Khi anh Trần Ngọc và bằng hữu thông qua phần giới thiệu tác phẩm và tác giả, khách yêu thơ HHC đã vây kín lấy quấy sách. Đa số mua nhiều hơn 1 cuốn, có vị mua tới 7 cuốn. Nhiều người chậm tay đã tiếc hùi hụi vì thi phẩm Baõ Đầy đã bán hết cái vèo. Cuốn thơ song ngữ Việt-Anh Bên Trời Mài Kiếm cũng được chiếu cố tận tình.
Các chị Kim Mai, Lệ Nga, Anh Thư ...đã ca diễn thật xuất thần, không thua gì các ca sĩ nhà nghề chính hiệu. (Chị Kim Mai còn là một Broker nổi tiếng trong ngành địa ốc liên vùng)
Một ca sĩ Mũ Đỏ xxx với giọng ca tenor hào sảng, rất tài tử chuyên nghiệp đã được tán thưởng nồng nhiệt khi anh hát bài Vết Thù Trên Lưng Ngựa Hoang, riêng tặng HHC là người đã góp mặt trong cuốn phim đó.
Phạm Lữ, Trần Ngọc cũng là bạn hàn vi với HHC trong thời kỳ chung sống tại trại Học sinh di cư Phú Thọ. Tôi được nghe nhiều mẩu truyện lý thú về một HHC dao búa, HHC lãng tử khi chưa mặc áo lính. Một HHC ba gai dễ nể trong trường VBQG. (Hẹn sẽ kể lại vào dịp khác.)
Nghe chị Anh Thư cho biết thì chuyến “Ra Mắt Trăm Họ” này HHC đã bán đựơc $1,354.00 tiền sách. Chưa kể một số tiền yểm trợ khác cuả thân hữu hứa tặng, mà ban tổ chức sẽ gửi sau.)
Sự ưu ái, mến mộ của độc giả với Thi Sĩ HHC thật đầy. Và anh cũng xứng đáng để đón nhận những phần thưởng tinh thần, vật chất thế đó.
Chuyến ra mắt tới của anh HHC sẽ là 19 tháng 9 tại Montréal. (Nghe nói Bá Dĩnh & Thủy Trang đã từng tổ chức cho anh một buổi vào cuối tháng 6, 1999. Giờ chót, anh HHC từ Boston gọi qua cancel chuyến đi vì quên đem theo Passeport. Ban tổ chức la trời như bọng, vì biểu ngữ đã căng, hoa tươi đã đặt mua, mọi thứ đã trên dàn phóng. Ngỡ là họ sẽ giận luôn, nhưng ai ngờ là chuyến này họ sẽ làm lại, quy mô hơn với dự trù cho 4,5 trăm ngừơi tham dự.
Tôi đang loay hoay xem sẽ thu xếp thế nào cho chuyến đi đường dài, tốn kém này đây. Tôi rất mong sẽ có mặt như một chia sẻ của người ái mộ với thi sĩ Hà Huyền Chi. Và hơn nữa, một nhân chứng, cho những gì tôi sẽ viết về anh trong cuốn bút ký sẽ trình làng nay mai.
Ngọc Bích
(Bakersfield, CA)
