Tui Tho: Tan Man Voi Thi Khach


Túi Thơ: Tản Mạn Với Thi Khách



Hà Huyền Chi
Ðã có hai trong số 17 cuốn thơ tôi được các bằng hữu hào sảng in tặng, để làm vốn liếng cho tôi tiếp tục con đường sạn đạo văn chương. Nhiều bằng hữu sơ giao, hoặc chưa từng biết mặt đã tự nguyện giúp phương tiện di chuyển, bỏ thì giờ, công sức, tài chánh để nhửng hội ngộ, ra mắt được hình thành.

Sau 17 thi tập đã ấn hành, nhiều lúc tôi tự hỏi là nên dừng lại hay đi tiếp? Dẫu thơ tôi chưa mệt thì các bằng hữu của tôi cũng phải thấm mệt chứ. Khổ nỗi là tôi không thể ngưng làm thơ. Thơ cứ dồn ứ lên đầu, rạo rực trong tim không thể không viết ra. Bằng chứng là 4 tập thơ khác đã nằm ụ từ lâu trên dàn phóng, thì tập mới tượng hình.

Thông thường, chỉ cần từ 30 đến 40 bài thơ là đủ in thành thi tập.Thơ thênh thang nằm giang tay, ruỗi cẳng thảnh thơi. Thơ của tôi bây giờ như cá mòi nằm chật cứng, lấy con số 100 làm tiêu chuẩn ắt có và đủ.

Vậy thì làm thơ dễ hay khó? Câu trả lời giản dị là: dễ và khó. Thế nào là một bài thơ hay thì hầu như không cách gì phân định được rõ ràng. Thơ nên bình dị, nhưng không nên bình dân. Thơ nên đánh động tâm thức người, nhưng chẳng nên khảo đả hành hạ tâm trí người. Và sự phán quyết nằm trong tầm thưởng ngoạn của mỗi thi khách, tức là những người yêu thơ, có lòng với thơ. Bài thơ được phê là cực hay với người này, đôi khi bị coi là tầm thường dưới mắt người khác. Người năng động chê thơ tình yêu uỷ mị vô bổ. Người thanh nhã chê thơ tình nước khô khan, sắt máu.

Gần đây tôi đã từng thử vẽ ra một lằn ranh san định giữa hai thể loại: thơ tình yêu, và thơ tình nước.Kết quả là đôi khi tôi đã gặp khó khăn trong việc phân định ấy, bởi tình nào cũng là tình. Bởi thơ tình nước vẫn có thể vỗ về tình yêu, và thơ tình yêu cũng thường khi cưu mang tình nước.

Vì thế, tôi xin được trích đoạn một số bài thơ trong hai thi tập này như sau:

Ta si mê em quá cỡ, ta chấp nhận thương đau, ta ngồi lên dư luận nhưng em vẫn đì ta sặc máu và có chiều hướng muốn trả ta về nơi gió cát:
... Dường như ta mù lạc
Dường như em phóng tâm
Em đã là người khác
Ta đã là cố nhân?

Thì có gì để tiếc
Có gì để ăn năn
Trừ trái tim khốn kiếp
Vẫn nhớ em âm thầm!
(Ðồng Thiếp,trang 11)

Chữ “ấy” là một từ ngữ đặc thù trong văn chương Việt Nam. Ngày ấy, anh ấy, chị ấy... Vợ chồng quê gọi nhau là “đằng ấy”. Trước đây, tôi có một truyện dài đăng tải trên tờ Thời Luận ở Nam Cali dưới tên: Thuở Ấy Hồng Ðào. Sau nhiều kỳ báo một hôm Ðỗ Tiến Ðức gọi tôi than phiền: “Truyện ông viết dâm quá. Nhẹ bớt đi chút xíu được không?” Tôi cười cười trêu bạn:“Chữ “ấy” tôi dùng như một động từ ấy mà. Ông thử nghĩ coi Thuở Ấy Hồng Ðào thì nhẹ nhàng gì nổi.”

Ta yêu nàng tha thiết, nhưng nàng của ta đang hù doạ là sẽ ra đi mang theo va ly. Ta vội níu kéo bằng Ấy Ơi:

... Ấy ơi, chén ước quạt thề
Nửa bình hư vọng còn tê môi người
Mai kia gặp lại giữa đời
Còn chăng đuôi mắt ngậm ngùi ngó nhau?
(Ðồng Thiếp,trang 14)

Cuộc tình đằm thắm nào cũng có thể sút càng gẫy gọng.Ta gọi nàng là trăng và tưởng nhớ ta lạc hồn:

... Dấu răng từng luống trên vai mộng
Ta thấy cơ hồ sông núi say
Bến giác bờ mê cùng dậy sóng
Nghe như vỡ máu lúc trăng đầy

Trăng đến rồi đi như phép lạ
Ðêm ta rồi lạnh đến chân đời
Ði đâu mà kiếm hồn ta đã
Ngơ ngẩn theo trăng lúc bán trời.
(Ðồng Thiếp,trang 15)

Ta tiêu tùng thật rồi sao? Ta níu áo, ta sài bạc lớn, và ta đổ vấy cho hạ hoả:

... Chuộng mới như em, đời chẳng thiếu
Giẵm lên tình nghĩa, đạp lên thề
Em chưa tự hiểu, sao ta hiểu
Gieo hạt cường toan gọi bão về

Nàng dắt ta vào chốn thị phi
Cũng từ nơi ấy đuổi ta đi
Nếu ta có thể quay lưng lại
Thì cũng như nàng có khác chi!
(Ðồng Thiếp,trang 31)

Dường như cơn bão nàng có giảm bớt cường độ tác hại. Ta ỉ ôi kể lể, ta đấm ngực ăn năn và ta mơn trớn dụ khị:

... Lỡ hứa cùng chia một gánh sầu
Kể gì vấp té, nói gì đau
Cuối cùng rồi cũng vươn vai dậy
Lại quẩy sầu lên, chẳng bỏ nhau

Tin lộn, yêu lầm vô số kể
Ta sai, ta vụng cũng thường khi
Rồi ra ở cuối đường dâu bể
Mới rõ ai là bạn cố tri.
(Ðồng Thiếp,trang 34)

Thôi rồi, nàng đã đóng cửa, chặt cầu. Ta nằm trăn trở trên ghế sô pha ngoài phòng khách hơi nhiều đêm. Ta cầu nguyện và ta cay đắng than thở:

Cho ta mắt gỗ tai rừng
Trái tim dã thú cho đừng nhớ em
Cho ta chân cứng đá mềm
Ðể qua cho hết dặm phiền ngổn ngang
Xưa em đập vỡ cây đàn
Dư âm ngày cũ còn vang đến giờ.
(Ðồng Thiếp,trang 36)

Mới chỉ lướt qua những trích đoạn này đã đủ để quý vị nhìn ra trái tim tôi nát bấy vì yêu.Tôi sặc máu vì hờn. Và tôi mê sảng, tôi muốn đem nàng ra pháp trường cát bắn bỏ.

Thơ tình nước với ngút ngàn căm hận. Ta hy vọng và ta tuyệt vọng. Ta mang thân phận lưu vong ngay tại quê nhà, ta luân lạc quê người, ta phó thân cho biển cả, và ta mòn mỏi trong những trại đảo trong nỗi đợi chờ vô vọng:

Chén cơm Cao Uỷ đắng lòng
Tuổi xanh quấn đủ trăm vòng kẽm gai
Trái tim mỏi cánh mệt nhoài
Nhánh cây nhân ái mọc ngoài từ tâm
Tự do vang những lời câm
Qua bao cửa ải trầm luân tiếc đời
Xót công cha mẹ biển trời
Xót người ngàn dặm gọi mời lãng du.
(Một Túi Bình Sinh,Một Túi Thơ,trang 9)

Ta đã nghe nhiều, nói nhiều đến một ước muốn được trở về trong vinh quang.Ta đã già chưa, đã bạc lòng chưa sau những mùa lá rụng:

... Quê người chạnh nhớ quê ta
Hướng tâm quang phục vẫn là khói mây
Không đành thẹn với cỏ cây
Những hồn kiêu bạt bão đầy còn không?
Bạc lòng nhưng chẳng cam lòng
Mang theo nhục nước vào trong mộ phần.

Người Lã Vọng buông câu để chờ thời, đợi thế. Ta buông câu để trắc nghiệm lòng kiên.Tưởng đến quê điêu tàn,và nghĩ về tình đen bạc:

... Thả khúc mắc xuống dòng quên chẩy miết
Xác ngồi đây mà hồn giạt phương nào
Sợi cước thẳng như lòng ta minh triết
Có hề gì tôm tép rỉa chuôi phao
......
Giật hăm hở mấy lần đều hụt hẫng
Lại đợi chờ, lại trắc nghiệm lòng kiên
Ta câu được dăm mảnh đời lỡ vận
Như ngày đầu từng bẽn lẽn trao em.
(MTBS,MTT,trang 32,33)
Và nữa:

... Ta bất lực bên bờ đau nhân thế
Ích gì chăng dăm mũi nhọn văn chương
Không có thơ, đời thản nhiên dâu bể
Không có ta, em vẫn bạc như thường
......
Chút sương mỏng như tình em chìm nổi
Cho hôm qua, toan đòi lại hôm nay
Yêu rất vội và chán nhau cũng vội
Chén yên hà còn tiếc những lần say.
(MTBS,MTT,trang 33)

Xin hãy thử nhìn quanh ta, quanh đời. Chỉ cần nhắm một mắt, mở một mắt, chúng ta cũng thấy đủ những hoạt cảnh đáng buồn. Những phỗng sành, cỏ mọn, hoa giấy, bèo hôi. Những khiếm sĩ điếc, mù, điên đang bon chen danh lợi. Ta thật hiếm những tri kỷ, tri âm:

Sớm mai bạn gọi như chim sớm
Mắt cay lòng sáo tỉnh như không
Một vòng lô nhô thiên hạ sự
Bạn ta tâm thiền giữa chợ đông


Ðứa bẩn trước sau còn mãi bẩn
Phất phơ đón gió bòn lợi danh
Tiền trường bầy bán dăm ông phỗng
Sành trét hào quang nhũ vẫn sành

Ðứa nhiễu oằn vai bè bạn cũ
Ðẩy nhau ra trận trao gươm cùn
Múa sao qua được cơn sinh tử
Hỉ hả cười mơn lúc lại hồn

Ðứa hỗng tưởng đâu mình bất hoại
Bon chen mưa máu chính trường hôi
Vin vào mớ chữ xưa huyền thoại
Ðòn bẩn đời tung cũng táng đời

Ðứa phỉnh, đứa nhô, đứa hố ham
Ðuốc không đủ thắp lấy đâu tàn
Văn chương bỏ gốc đi ôm ngọn
Chuốc lấy đờm tanh lấy gậy oan

Ta vốn sân si còn bất nhẫn
Làm chi thì cũng chẳng làm sao
Rồi ra ở cuối dòng bi phẫn
Hoa giấy, bèo hôi chất ngất cao

Không lẽ khoanh tay chống mắt nhìn
Kệ thây một đám điếc, mù, điên
Cái tâm vô lượng dung không xuể
Rách trống đồng chưa, lủng mấy chiêng?
(MTBS,MTT,trang 36,37)

Và nữa:

Con ốc sên để lại
Nhớt dãi trên lộ trình
Em để nhiều băng hoại
Trong tim ta tội tình

Ta từng trên cõi hạnh
Cũng dưới đáy vực sầu
Bây giờ em mặt lạnh
Tình đóng cửa rút cầu

Con thiêu thân giỡn lửa
Cánh diều trong bão đầy
Thêm những lần gẫy đổ
Em còn gì trong tay?

Ta vỗ về thất vọng
Ta đã tỉnh cơn say
Hãy em, xin bảo trọng
Mãn tù, ta đi đây.
(Ðồng Thiếp,trang 92,93)

Hà Huyền Chi
10-1996