|
| |
- Unicode
|
-
|
-
“Hỏi đá xanh rêu bao nhiêu tuổi đờỉ/Hỏi gió phiêu du qua bao đỉnh trời/Hỏi những đêm sâu đèn vàng héo hắt/Ái ân bây giờ là nước mắt/Cuối hồn một thoáng nhớ mong manh”...
Đó là phần mở đầu của ca khúc Lệ Đá, nhạc Trần Trịnh, lời Hà Huyền Chi. Những lời hát này, những giai điệu này có lẽ không ai là không từng biết đến. Nhiều người trong chúng ta đă từng nghe, từng hát, từng cất giữ trong góc kỷ niệm riêng. Bài hát đă được hầu hết các danh ca cất tiếng như: Nhật Trường, Thái Thanh, Khánh Ly, Lệ Thu, Mai Hương, Julie, và gần đây là Ư Lan, Vũ Khanh, Dalena, Ngoc Lan...
Hà Huyền Chi là một thi sĩ, nhưng Lệ Đá không phải là một bài thơ phổ nhạc như nhiều người từng ngộ nhâ.n. Gần đây, tác giả Hà Huyền Chi cho biết, anh đă nhận đặt lời cho bản nhạc này sau khi nghe Trần Trịnh tŕnh tấu trên dương cầm của đài phát thanh Quân Đội ở thập niên 60.
Những ḍng nhạc buồn ngất ngây dịu nhẹ, và lời hát đẹp như một bài thơ là một rung động , ḥa nhịp đích thực quư hiếm giữa hai tâm hồn của thơ và nha.c.
Lệ Đá, cái lăng mạn tuyệt vời của tâm hồn người lính chiến cổ thời:
“Thuở ấy tôi như con chim lạc đàn/ Xoải cánh cô đơn bay trong chiều vàng/Và ước mong sao trời đừng băo tố/Để yêu thương càng nhiều gắn bó/Tháng ngày là men say, nguồn thơ /T́nh yêu đă vỗ cánh rồi”...
Hà Huyền Chi tên thật là Đặng Trí Hoàn, người cựu sĩ quan Quân Lực Việt Nam Cộng Ḥa, thuộc gia đ́nh Mũ Đỏ. Anh nổi tiếng ngay với bài thơ đầu tiên đăng trên báo Chiến Sĩ Cộng Ḥa “Người Lính Nhẩy Dù Và Mây”. Sau tác giả đổi lại thành một tựa đề mới đẹp hơn, thơ hơn: “Không Gian Vương Dấu Giầy”:
... “Từng chiếc lại từng chiếc
Hoa dù nở trong mây
Hồn tôi ai chắp cánh
Không gian vương dấu giầy”...
Kế đến bài “Saut Đêm” với những h́nh ảnh trữ t́nh c̣n rất hiếm trong thể loại thơ chiến đấu thuở ấy:
“Trong túi hành trang c̣n thiếu thư em
Và nhịp ḷng tôi sầu muộn chưa quen Những chuyến đi dài bao nhiêu thương nhớ...”
Đă có rất nhiều bài viết về nhà thơ Hà Huyền Chi với những khen tặng chí t́nh. Xin mời nghe nhà văn Nguyên Nhi kể lại ḷng ái mộ của anh với tác giả “Không Gian Vương Dấu Giầy”:
... “Nhớ tôi đă làm quen với thơ Hà Huyền Chi từ lâu lắm. Từ một sớm mai học tṛ nào đó chợt biết bâng khuâng, tự cảm về cái bé nhỏ phận ḿnh, chợt thảng thốt nhận ra sự đổ vỡ của thế giới chung quanh, chợt xót xa chứng kiến bóng hoàng hôn đang phủ trùm trên những thần tượng một thời. Tôi đă chép lại thơ anh, những bài thơ thoáng gặp đâu đó trên những tạp chí mượn được, bên cạnh những tên tuổi lẫy lừng đương thời. Niềm tâm cảm cuả anh về một cuộc chiến nghiệt oan và những cuộc t́nh nghiệt ngă đă theo tôi suốt tháng ngày binh lửa. Và, một tối không may, quyển vở không rời ấy đă ch́m sâu đáy nước trong trận phục kích của một Trung đoàn đặc công thủy, Việt Cô.ng.
Hơn hai mươi năm sau cuộc dâu biển hoang tàn, tôi có trong tay những tập thơ mới nhất của Hà Huyền Chi. Những bài thơ ghi lại dấu ấn muôn đời một thuở đẹp ngờiø tận tuyê.t. Những bài thơ ắp tràn thương tích thiên thu một thời đau xa quá văng:
“Thơ ta thương tích trăm lần
Mật hay rượu ướp cũng ngần ấy đaụ”
Với thơ anh, tôi lại “nhớ ǵ đâu một thuở rộn đao binh”, tôi lại “thấy lửa binh xưa ở mắt người”, tôi lại gặp:
“Đầu sông một gă lính già
Ôm cần, câu cái nhớ xa buồn gần”
Hà Huyền Chi đấy! Một người lính cổ điển thuần khiết! Lăng mạn đến cô đơn! Hồn nhiên đến khốn khổ! Người lính lăng mạn cuối cùng c̣n sót lại của một thế kỷ đầy những biến động kinh hồn. Người lính hồn nhiên trong cuộc chiến đầy nghi vấn của một đất nước kỳ lạ trong giai đoạn lịch sử dị thường. Ở thơ anh không có những triết lư trừu tượng, những ưu tư siêu h́nh về chiến tranh, thân phận người đă từng một thời là món trang sức phù phiếm của giai từng trí thức trùm chăn. Anh không lư giải cuộc chiến. Anh không biện giải thái độ nhập cuô.c. Anh chấp nhận chiến tranh như một thực tại trong một thế giới đă phân định thiện ác, chính tà. Anh dấn thân mà không hề để ư hoặc cố t́nh không biết đến những mưu toan chính trị hiểm độc sau lưng người lính. Anh chiến đấu khốn cùng cho niềm tin tất thắng, cho màu cờ vinh quang để rồi xót xa ray rứt khi nhận chân rằng vận mệnh cuộc chiến không nằm trong tay người lính can trường và đau đớn bàng hoàng khi sự sụp đổ là định mệnh cay nghiệt dành cho chính nghĩa dân tộc anh, để hôm nay:
“Tóc xanh giờ đă tiêu nhường muối
Ḷng vẫn phiêu bay một bóng cờ”
Hăy nghe thêm những nhận định khác về thơ Hà Huyền Chi:
Chiến tranh và t́nh yêu đôi lứa là hai chủ đề lớn trong thơ Hà Huyền Chi. Đôi khi một tập thơ t́nh nào đó của anh được lồng khung trong một khoảng thời gian cố định, như anh viết “Để ghi dấu một mùa đời nghiệt ngă”. Nhưng thật ra không có, không hề có một ranh phân giữa Hà Huyền Chi - thơ chiến đấu và Hà Huyền Chi - thơ t́nh. Tuy hai mà mô.t. Như nước với mây. Nước là mây đă thành. Mây sẽ v́ đời soi bóng nước.
Thơ chiến đấu Hà Huyền Chi bàng bạc một t́nh yêu. Thơ t́nh Hà Huyền Chi ngất ngây mùi chiến trâ.n. Khác chăng là, bước vào cơi t́nh lồng lộng Hà Huyền Chi, ta sẽ, bất an thêm với chập chùng nghi nan, hụt hơi thêm với mịt mù truy vấn. Và phải chăng v́ vậy cơi t́nh Hà Huyền Chi thêm huyền hoặc đắm mê?
“Tại em gieo gió vào anh
Bốn mùa băo nổi mông mênh vui buồn
Tại em thu vía, hớp hồn
Nên anh ngơ ngẩn sầu non, nhớ rừng
Tại em mắt ướt, môi cung
Mũi tên mê đắm đă cùng đường bay
Em như sông nước vơi đầy
Cho anh ch́m nổi từng ngày với sông.”
(Tại Em, Hà Huyền Chi)
và:
... “Cuối cùng ta đă có em
Trong tay, trong mắt ngát men tương phùng
Em cho mê đắm lạ lùng
Xôn xao ư biển lời sông giao ḥa
Sàn nghiêng, băo nổi, đêm già
Trong em lửa nghiệt, trong ta sóng cuồng”...
(Em Cho...Hà Huyền Chi)
Ngôn ngữ Hà Huyền Chi vô cùng linh động và xúc tích. Ngôn ngữ ấy đă làm thăng hoa t́nh yêu, đă đưa thi nhân vào cơi đam mê cuốn hút và thơ như lời tỏ t́nh có khi nồng nàn mê hoặc, có lúc thật dịu dàng êm ả, âm hưởng rất đỗi ca dao:
“Cơi phiền ẩn giữa tâm hoa
Xin đừng v́ lỗi lầm ta thêm phiền
Hóa thân từ kiếp sâu hèn
Tiền thân Trang Tử, bạn hiền Sở Khanh.
(Bạn Hiền, Hà Huyền Chi)
Lục bát Hà Huyền Chi cũng như thơ bảy chữ, thơ tám, thơ năm, thơ bốn chữ ...vv...ư, vần, âm, điệu đều mang những nét đặc thù mà nếu không phải Hà Huyền Chi, khó có ai chuyên chở được vào thơ, đồng thời tính lăng mạn, lại có cả phần thực tế đôi khi sống sượng đến làm ta thú vị:
“Khiên anh, em cất giữ rồi
Đ̣n thù tróc vẩy, roi đời bầm xương
Anh từ chết đến trọng thương
Nếu mai quanh quẩn sa trường ḿnh anh
Giáp kia em lột sao đành
Tên bay đạn lạc, thân danh c̣n ǵ?
(Khiên Giáp, Hà Huyền Chi)
Hai “chất” ấy - chất “lăng mạn” và chất “thực tế”- được thi nhân ḥa hợp thành một chất thơ suôi chảy.
...
“Có không đời này
Bên nhau trọn ngày
Ta ngoài sách vở
T́nh là mưa bay
Trách chi Phật, Trời
Trao duyên lầm người
Ta ngày xưa đó
Cũng lầm nhau thôi
...
Cao nguyên lạnh đầy
Vàng thu lá bay
Mưa không ướt áo
Ướt ḷng ai hay.
(Mưa Không Ướt Áo, Hà Huyền Chi)
Xin mời trở lại với Lệ Đá để thấy rơ hơn: Măi măi, Hà Huyền Chi người t́nh son trẻ. Măi măi, Hà Huyền Chi người lính không già:
“Người đi, đi măi không về / Thời gian xóa vội câu thề / Bóng anh nhạt nḥa bóng núi / Em với t́nh yêu trăng soi / Tượng đá kiên trinh ru con đợi chồng / Nhạc lá thu mưa hay chân ngựa hồng / Lệ đá tuôn rơi ḍng ḍng nối tiếp / Ngóng chinh phu đời đời kiếp kiếp / Suối vọng t́m trăng xanh đầu non.”
· Bích Huyền & Hương Kiều Loan
(Thâu thanh ngày 25-12-97, chương tŕnh Thơ Nhạc, dành riêng cho đài V.O.A. khai dụng)
|
-
-
-
|
