Tho Tinh HHC - BH va HKL

thơ tình
Hà Huyền Chi

Bích Huyền & Hương Kiều Loan

tặng thi sĩ Hà Huyền Chi và Kiều Giang Nguyên


“Đà Lạt lạnh, môi em vừa đủ ấm / Bởi chia ly nên đẹp chuyện tương phùng /Con dốc nhỏ hoa anh đào lấm tấm / Lối sỏi mòn hai đứa đã đi chung /Em nhẩm tính qua lòng tay tháp bút / Là cách xa biền biệt tháng năm trôi /Tuổi trẻ ơi, sao quá nhiều nước mắt/ Chiến tranh ơi, bóng tương lai mịt mùng /

Đơn xin cưới, một tờ đơn xin cưới / Anh thảo rồi, anh lại xé em ơi / Vì không muốn thấy người yêu nhỏ bé / Một sớm nào thành góa phụ ngây thơ “...

Đó là Góa Phụ Ngây Thơ của thi sĩ Hà Huyền Chi do Trần Thiện Thanh soạn thành ca khúc, qua tiếng hát của Nhật Trường, Lệ Thủy từ thập niên 60. Và mới đây qua tiếng hát Nhật Trường, Ngọc Lan:

“Nên đơn cưới, một tờ đơn xin cưới / Anh viết rồi anh lại xé em ơi / Anh đoán thấy trong hố sâu quầng mắt /Nhiều xác đêm chồng chất nối theo nhau/Trong tình yêu, em thiệt thòi nhiều nhất / Em có gì cho mộng ước mai sau? /

Thượng đế xa vời, thiên đường đóng cửa /Tiếng cười chưa tan nước mắt ròng ròng /Số phận con người đồng tiền sấp ngửa /Em, em ơi, em có hiểu gì không? /
Nên đơn cưới, một tờ đơn xin cưới /Anh thảo rồi anh lại xé em ơi / Bởi không muốn thấy người yêu nhỏ bé / Một sớm nào thành góa phụ ngây thợ”

Bài thơ được viết ở thời điểm nóng bỏng của chiến tranh Việt Nam 1968, của những thảm bom, mưa pháo. Bom cầy nát trường sơn. Bom rung rinh trời Hà Nô.i. Mưa pháo ở Khe Sanh, An Lô.c.

Hà Huyền Chi, được biết đến như một nhà thơ mặc áo lính. Ngoài những tình yêu dành cho quê hương, đồng đội qua thơ, tình yêu đôi lứa của anh khi ấy mang nhiều sắc thái bất ổn của chiến tranh và tang tóc thế đó.

Ở một kỳ trước, trên diễn đàn này, chúng tôi đã hân hạnh giới thiệu đến quý thức giả một cách khái quát về thi sĩ Hà Huyền Chi qua “thơ tình yêu, và thơ tình nước” của anh.

Qua bài này, chúng tôi xin được nói riêng, xoáy mạnh vào lãnh vực thơ tình yêu của anh. Qua chiều dài và chiều sâu của 14 thi phẩm đã ấn hành, anh được coi như một nghệ sĩ có sức sáng tạo sung mãn nhất, bền bỉ nhất trên thi đàn hiện nay. Và điều đáng nói hơn cả là hơi thơ của Hà Huyền Chi càng lúc càng bay bổng, năng động ở phẩm và lươ.ng.

Theo văn hữu Kiều Giang Nguyên, thì sau thi tập Đồng Thiếp, Hà Huyền Chi đã tự phá kỷ lục với gần 300 bài thơ viết riêng cho một cố nhân mà anh tình cờ gặp lại ở 1996.

Nghi Hoặc

Dăm hạt tình em rải vu vơ
Chàng lượm mót dỗ dành cơn đói
Dòng mực thơm chảy suối lững lờ
Núi nghi hoặc chập trùng dấu hỏi

Ôm ngắc ngư hạnh phúc treo ngành
Hoa trái gốm bày trong tủ kính
Chẳng thể ăn, mà bỏ không đành
Cùng rỗ mặt sau nhiều toan tính

Thoát không khỏi vòng cung oan nghiệt
Tiến hay lùi đều khó như nhau
Tam tứ núi, cùng trèo trối chết
Thất bát giang, cùng lội với sầu

Dăm phút gọi cho ngày tươm mật
Mộng như chim vỗ cánh xa bay
Lại hăm hở qua nghìn cửa chấp
Em hay, trời hay, và ta hay.

Sept 25, 1997

Tâm Hư

Chút tâm cảm gửi em dường quá cũ
Gạn lọc từ lượng máu tái sinh
Mạch lừ đừ, thôi cuồng lưu thác lũ
Tim hiền khô như chẳng phải tim mình

Mớ ký vãng cũng vàng phai, thép rỉ
Tương lai nào ở mờ mịt sương mưa?
Mực hiện hữu chảy từng dòng lãng phí
Gạn lòng chi khi người mãi thờ ơ?

Em vội vã lúc cho, như khi nhận
Nhớ ồn ào sau quên lãng mù khơi
Vui rã ngũ, khi buồn hoài lâm trận
Tưởng đôi khi em đòi lại tiếng cười

Vẫn đêm thức tàn canh đùa với mạng
Nhói từng cơn thây kệ cái tâm hư
Viết vô ích mà sao ta còn ráng
Đập mà chi trăm triệu nhịp tim thừa?

May 23, 1997

Tình yêu được dàn trải đóng khung qua ba thi tập Bão Đầy, 100 bài. Sóng Ngầm, 100 bài. Và Từ Độ Yêu Người, đang ở bài 073. Xin mời thưởng thức tiếp những trích đoạn nồng nàn mê đắm của thi sĩ Hà Huyền Chi qua 3 tập thơ tình mới nhất này.

Bão Đầy, Mùa bão được mở ra từ một tình cờ gặp lại cố nhân. Mùa bão tình được diễn tả qua bài Gặp Làm Chi Đây:

Gặp Làm Chi Đây

Người từ thanh xuân
Bây giờ gặp lại
Nàng là Đông lân
Trăng miền quan tái

Một ngày xa xăm
Trên đường phiêu lãng
Người từ muôn năm
Nay càng duyên dáng

Nắm tay ngỡ ngàng
Phút vui bàng hoàng
Xanh thêm mầu mắt
Hồng thêm bếp than

Bùi ngùi chia tay
Ta về xứ lạnh
Nghìn chiều mưa bay
Ru niềm bất hạnh

Mịt mù tuyết rơi
Trắng ngày cô quạnh
Kỷ niệm xanh tươi
Vỡ tan từng mảnh

Nàng về non tiên
Có mây ngoan hiền
Có hoa bất hoại
Có niềm vui riêng

Nhủ lòng ta quên
Chuốc chi ưu phiền
Chút duyên bèo nước
Thêm càng nhớ thêm

Gặp làm chi đây
Nhớ thương vơi đầy
Bụi đường quán trọ
Nàng vào cơn say.

Feb 1996
(Nhạc sĩ Hoàng Linh Duy đã cảm hứng phổ bài này thành ca khúc cùng tên)

Qua thơ , ta thấy được vóc dáng người con gái mà thi sĩ đã gặp ở lần rất xa xưa. Khi nàng còn là một đóa hoa xanh chưa nở, một ấu trùng chưa tỏ hiện dáng bướm thiên kiều. Thế nên thi sĩ đã có thơ Thống Hối như sau:

Em xanh lắt lẻo tầm tay
Anh chê em nhí, em gầy, em hoi
Sau vài tháng hạnh, năm vui
Em xinh như mộng, em cười như hoa

Nhưng là hoa của...người ta
Ngàn thu thống hối cũng ra lề đời.

Chàng thống hối hơn nữa vì tìm gặp lại những bài thơ đầu đời thất tung mà cố nhân còn cẩn trọng giữ gìn. Tình Sầu Thêm Rực Rỡ được thi sĩ viết từ 1959 và là một trong những áng thơ thất tung ấy:

Tình sầu
Thêm rực rỡ

Anh viết, mầu xanh của mắt em, mầu xám những đêm dài, mầu hồng trang thư. Anh viết, sẽ không bao giờ viết nữa, nếu ngày nào em vĩnh viễn xa anh.

Anh sẽ sống đơn côi như một kẻ độc hành, đi sâu mãi vào giữa lòng hoang ma.c. Anh sầu muộn sẽ tan thành sóng cát, nghe thời gian lặng lẽ lướt chân qua.

Quên bẵng ưu tư, quên bẵng tuổi già, quên khát vọng những mùa xuân bất tuyê.t. Anh mất em, đâu còn gì tưởng tiếc, đâu còn gì ngoài hành lý thương đau.

Em mất anh, em có mất gì đâu, ngoài mộng ảo và tháng ngày vô vị. Linh hồn anh từ lâu em ngự trị, ngai tim xưa hoang phế với tình xưa.

Giấy hồng thương yêu viết mấy cho vừa. Không hồi đáp tình nào còn tồn ta.i. Em chưa yêu nên chưa từng cuồng dại, chưa thù đêm sâu chưa ghét trăng thanh. Phòng hoang sơ thui thủi một mình anh, đầu gục xuống tình sầu thêm rực rỡ.

59-96

Cô gái Bắc Ninh ấy đã khiến chàng nhớ lại một thời rất xa với kỷ niệm thật dễ thương:

Gái Bắc Ninh

Hai trái đào thơm mùi phấn nụ
Một vùng trăng gió ngất ngây tình
Xôn xao hạnh phúc nôi tình tự
Trong đáy lòng ta có Bắc Ninh

Mê gái Bắc Ninh từ dạo đó
Hội Lim chiêng trống dậy men xuân
Tim nghe lảnh lót dòng Quan họ
Tiên nữ về trong áo tứ thân

Đám trai Hà Nội nhẩy tầu qua
Thép nghiến, hồn phơi ở mỗi ga
Năm cửa ô buồn phai ước hẹn
Còi hơi thổn thức lúc chia xa

Giải yếm đào xưa ngời kỷ niệm
Uyên ương nào biết cũng lìa đôi
Tình cờ gặp lại trời lưu luyến
Cỏ biếc tương tư, thép ngậm ngùi.

Dec 30,1996
(Nhạc sĩ Phan Đình Minh và Vũ Đức Nghiêm đã đưa bài này vào ca khúc của họ)

Đã trễ rồi, những chuyến tàu hạnh phúc, nhưng trái tim thi sĩ vẫn dóng trống mở cờ:

Có em lửa cháy bập bùng
Không em lạnh lẽo mênh mông đất trời.

Và chàng ao ước:

Ước Gì
Em Mãi Ngây Thơ

Ước gì ta với cơn say
Uống no hương cốm, bão đầy em cho
Ước gì em mãi ngây thơ
Dẫu ta phỉnh gạt vẫn khờ khạo tin

Ước gì mảnh thiếu ta tìm
Vẫn trong tay nhớ, tay quên, em cầm.

Tình trường như chiến trường là một diễn tả nỗi nhớ nhung mê đám của thi sĩ với nàng thơ:

Tình Trưng
Như Chiến Trưng

Nhớ gì đâu thê thiết
Suốt một tuần bặt thư
Từng đoá xuân thổ huyết
Như lòng chàng tương tư

Nhớ làn da sữa lúa
Lời ngọt ngào thơ ngây
Tình nàng mềm như lụa
Thắt ngang lòng ta say

Ta vào đời bão loạn
Kết bạn cùng văn chương
Trái tim nhiều vết đạn
Tình trường như chiến trường

Em có sông trong mắt
Ta chưa trôi đã chìm
Những ngày xưa đánh mất
Ngày sau chừng lãng quên

Em ủ mây trong tóc
Ta nhốt gió đầy hồn
Giấu một tia hy vọng
Trong đáy tim ruỗng mòn

Xuân đã trên ngưỡng cửa
Mùa băng dưng đang tan
Ta bỗng thèm chút lửa
Từ môi em nồng nàn.
May 30, 1996

Cứ thế, những dòng thơ tình ngọt ngào và cay đắng tuôn chảy như cuồng lưu, Sóng Ngầm:

Thèm Bơi Thoả
Giữa Cuồng Lưu Tràn Chảy

Anh thèm tiếng cười trẻ thơ em
Dòng suối ấm theo anh vào giấc ngủ
Tiếng chuông ảo trong đêm
Lời thì thầm trong nhớ

Anh thèm những ngắt véo em
Cháy đỏ lửa hờn ghen
Dấu ấn nổi khằn lên tình nghĩa
Trăm đoá hoa lồng đèn

Anh thèm đọc thư em
Có đằm đằm ma túy
Rừng chữ nghĩa lên men
Anh đọc thấy long lanh đá quý

Anh thèm chút hơi em
Thèm bơi thoả giữa cuồng lưu tràn chảy
Chỉ đôi khi là một nụ hôn mềm
Đã nghe lòng cuốn xoáy.

Dec 29,1996

Ta Cách Nào
Thiếu Em

Bất đồ trên đất khách
Tha hương ngộ cố tri
Những mầm đau, trái hạnh
Cùng theo nhau hiện về

Ta nhắc thời binh lửa
Em khơi ngọn hoa niên
Trên than tro ngày cũ
Có hoa vui, cỏ hiền

Trao nhau niềm tin mới
Chắt chiu ngọt bùi xưa
Ta dìu nhau bước tới
Với nhau làm gió mưa

Có nghìn cân thuốc nổ
Trong tim em dại khờ
Sau một lần gẫy đổ
Vẫn oan khiên bây giờ

Em nồng nàn chuông khánh
Em nhọn hoắt như tên
Em cao hơn thần thánh
Ta cách nào thiếu em.

Jun 1996

Tình Đầy Tuổi

Một năm rồi em nhỉ?
Tình như hơi rượu cay
Ấm bờ môi tri kỷ
Ta uống mà em say

Mùa tình như gió hoang
Khiến trăng sao bàng hoàng
Lời tình như sấm chuyển
Réo mãi nghìn âm vang

Người tình như hương núi
Thơm ngọn thác mê cuồng
Ta cách chi cưỡng nổi
Rơi vào cõi hoang đường.

Feb. 1997

Bi kịch của những cơn bão đầy còn đó. Giữa những hào sâu lũy chắn. Giữa những khuôn thước đạo lý đời thường. Giữa chẳng thể và không nên. Nhưng không có một lý lẽ nào nào đủ vững để ngăn cản những tiếng nói đích thực của con tim:

“Không em đã đủ bão bùng
Có em đời lại trùng trùng ương oan”

Và: “Em đừng thức dạy buồn anh
Vết son ngày cũ sẽ thành vết dao”

Hay đau đớn khổ lụy hơn:

“Em về giam nửa hồn tôi
Nửa kia em đọa hết trôi lại chìm”

Một Tiếng Thầm Kia
Đủ Cháy Rừng

Một tiếng chuông reo đủ ấm lòng
Không gian co lại cái muôn trùng
Ta như nếm được môi em ngọt
Bắt được tim nàng mấy nhịp rung

Một tiếng chuông reo đủ bão bùng
Thấy em khờ khạo, thấy ta khùng
Mò viên bảo ngọc bao thu trước
Vuột khỏi tay nhau chìm đáy sông

Một tiếng chuông thôi đủ bốc đồng
Máu trong huyết quản cháy tưng bừng
Nghe như rượu nói lời lang bạt
Một tiếng thầm kia đủ cháy rừng.

7-1996

Đầu Sông Thao Thức
Nhớ Người Cuối Sông

Bóng cây, bóng nước chập chùng
Lòng nàng, lòng sóng về cùng bến vui
Từ em chiếm hữu tim tôi
Đầu sông thao thức nhớ người cuối sông

Giang biên lạnh ngắt một giòng
Biết còn gặp lại hay không hỡi nàng?
Soi tôi nước cũng điêu tàn
Bơ phờ tóc dựng, võ vàng buồn trôi.

May 1996

Em Về
Giam Nửa Hồn Tôi

Em về mây núi bâng khuâng
Em về sợi tóc níu chân ngựa rừng
Em về lửa nhớ bập bùng
Môi si cùng với cõi lòng thoa son

Em về đêm bỗng dài hơn
Tôi trong khi tỉnh vẫn còn tôi mơ
Gối chăn dường cũng tương tư
Bóng thiền trên vách, tâm hư cháy đồi

Em về giam nửa hồn tôi
Nửa kia em đọa hết trôi lại chìm.

Jul 31, 1997

Tình đầy tuổi, rồi tình lên hai. Chỉ nhấp nháy trong vòng 2 năm, thi sĩ đã đánh dấu đời tình bằng 273 bài thơ cho một nhân dáng ấy. Xin cám ơn thi sĩ đã đóng góp cho thi ca những châu ngọc tình yêu. Hà Huyền Chi là một nhân cách lương thiê.n. Anh dám làm, dám chi.u. Dám nghĩ và dám viết:

Em Đừng Thức Dậy
Buồn Anh

Một em đôn hậu thật thà
Một anh quỷ quái tinh ma đến điều
Văn chương mạt nghệ đời chiều
Mà xem tai tiếng hơn nhiều tiếng tăm

Giọng em thánh thót dương cầm
Tiếng cười ấm má, lời câm ngọt ngào
Lật dòng lưu bút chiêm bao
Mở trang nhật ký ngọt ngào mùa xanh

Em đừng thức dậy buồn anh
Vết son ngày cũ sẽ thành vết dao

Và cũng thật mừng cho anh, người “Mà xem tai tiếng hơn nhiều tiếng tăm” ấy cho đến hôm nay, vẫn chỉ là những giao duyên qua bút mư.c. Anh vẫn giữ được lòng thành khẩn với đời, với mình.

Một Chút Em

Ta ngắm hoài ba chiếc lá khô
Vì em ta níu cả hồn thu
Cùng em tháp cánh cho con mộng
Bay suốt chiều đời mơ ước mơ

Ta giữ trong lòng một thoáng hương
Tóc em bay lả chiều thu sương
Giữ trong tầm nhớ bờ môi chín
Và tiếng thầm em thương dễ thương

Ta giữ trong tim kỷ niệm xanh
Chiếc vòng cổ thạch, cổ tay xinh
Nghiêng trên sàn gió rừng tâm sự
Đánh một vòng đai tình ẩn tình

Ta muốn, tình ơi sao dám ngỏ
Em cười nửa nụ đẹp như tranh
Mây thu đáp xuống khu vườn nhỏ
Ta đáp hồn si trên mắt xanh

Ta ngắm hoài ba mảnh lá ngoan
Nhựa trong gân lá cười hân hoan
Chút men trong máu căng từng lúc
Một chút em hong ấm cõi chàng.

Nov 19, 1997

Hà Huyền Chi được coi như một người lính lãng mạn cổ điển của thi ca. Một biểu tượng của những nghệ sĩ có lập trường bảo thủ, cực đoan. Cũng cực đoan ở thơ tình yêu và thơ tình nước.

Dưới đây là bài thơ ngắn nhất có tên là Yêu Nhất trong thi tập Bão Đầy:

Yêu Nhất

Em, bài thơ ta yêu nhất
Như tình yêu đang tượng hình
Nghìn bài kia hoàn tất
Đã yên mồ, cỏ xanh.
HHC

Để kết thúc bài giới thiệu về thơ nhạc này, xin mời đọc phần Đóng Tập do chính thi sĩ Hà Huyền Chi viết ở Bão Đầy:

Ta có cơn vui đầy buổi sáng, cùng nỗi buồn vương vất đêm qua. Buồn như mực xạ ngấm trên da chưa dễ gì bôi xoá. Buồn vô hạn mà vui rất định kỳ. Vui như dông chợt đến rồi đi, chưa biết bao giờ lần gặp tới.

Em, kẻ đã nhiều phen bạo hành tâm trí ta. Kẻ dành cho ta chỗ đứng cao đẹp nhất, cuồng nhiệt nhất, khi yêu. Cũng là kẻ đã đẩy ta xa khơi, xoá mờ dấu tích, khi hờn.

Tình đếm từng ngày, từng tháng. Cũng chẳng hề gì đâu em. Bởi trên đời, nào có chi vĩnh cửu. Bởi thế, cũng thơ buồn, thơ vui. Thơ tẩm mật và thơ tẩm đô.c.

Ta vinh danh tình yêu. Ghi dấu những cảm thức nhọn hoắt về ta, về nàng. Về một hư vọng và hy vọng, cần thiết. Hãy giữ dùm ta, những kỷ niệm châu ngọc đã một lần sáng chói, trong tim.Bảo trọng .

December, 1996
Hà Huyền Chi

·Bích Huyền & Hương Kiều Loan
(Thâu thanh ngày 25-12-1997, chương trình Thơ Nhạc, dành riêng cho đài V.O.A. khai dụng)